Кто кого сгрёб, тот того и уёб
(Kto kogo sgryob, tot togo i uyob)- Gücü gücüne yetene durumu (Kuralsızlık, kaos ve fırsatçılık): Herhangi bir kuralın bulunmadığı, güçlü veya hızlı olanın zayıfı ezdiği ya da sömürdüğü durumlar.
1. Örnek Cümle:- На распродаже в магазине был полный хаос, люди дрались: кто кого сгрёб, тот того и уёб. [na ras-pra-da-je v ma-ga-zi-nye bıl pol-nıy ha-as, lyu-di dra-lis': kto ka-vo sgryop, tot ta-vo i u-yop]
- Mağazadaki indirimde tam bir kaos vardı, insanlar birbirini yiyordu; kelimenin tam anlamıyla gücü gücüne yetene bir durum vardı.
2. Örnek Cümle:- В этой конторе никаких правил нет, чистый закон джунглей — кто кого сгрёб, тот того и уёб. [v e-tay kan-to-rye ni-ka-kih pra-vil nyet, çis-tıy za-kon cung-ley — kto ka-vo sgryop, tot ta-vo i u-yop]
- Bu ofiste hiçbir kural yok, tam bir orman kanunu geçerli; kim kimi alt ederse onun tepesine biniyor.
- Kimin kiminle olduğu belli olmayan karmaşa (Grup ilişkileri veya aşırı dağınık eğlenceler): Kontrolün tamamen kaybedildiği, herkesin rastgele birileriyle ilişkiye girdiği veya kavga ettiği ortamlar.
1. Örnek Cümle:- После третьей бутылки водки на даче началось такое, что кто кого сгрёб, тот того и уёб. [pos-lyye tryet-yey bu-tıl-ki vod-ki na da-çe na-ça-las' ta-ko-ye, şto kto ka-vo sgryop, tot ta-vo i u-yop]
- Yazlıkta üçüncü şişe votkadan sonra öyle bir şey başladı ki kimin eli kimin cebinde, kim kimi kaparsa götürüyordu.
- Kim kimi yakalayıp kucakladıysa, o onu sikmiştir.
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Кто кого сгрёб, тот того и уёб
Latin Transkripsiyonu: Kto kogo sgryob, tot togo i uyob
Okunuşu ve Vurgu: [kto ka-vo sgryop, tot ta-vo i u-yop]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu argo atasözü, Rus dilinin halk dilindeki ritmik ve kafiyeli yapısına dayanır. İfade içindeki сгрёб [sgryop] kelimesi, "tırmıklamak, toplamak, aceleyle kucaklayıp yakalamak" anlamına gelen сгрести [zgres-ti] fiilinin geçmiş zaman eril çekimidir. Cümlenin ikinci kısmındaki уёб [u-yop] sözcüğü ise, Rusçanın dört ana küfür kökünden biri olan ve cinsel ilişkiye girmek anlamına gelen ебать [ye-bat'] eyleminden türetilmiş kaba уебать [u-ye-bat'] fiilinin kaba geçmiş zaman formudur. Tarihsel olarak, köylülerin tarlalarda saman veya ekin toplarken kullandığı "kim neyi toplarsa onun olur" mantığındaki tarımsal deyişlerin, sokak dilinde ve yeraltı argosunda cinsel ve saldırgan bir tona bürünerek yozlaştırılmasıyla şekillenmiştir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Bu kaba atasözü, hiçbir kuralın, ahlaki sınırın veya hiyerarşinin işlemediği, tamamen kaosun ve kaba kuvvetin egemen olduğu durumları tanımlamak için kullanılır. Rus sokak kültüründe ve hapishane argosunda, yani феня [fe-nya] dilinde, gücü gücü yetene felsefesini ya da kuralsızlığı ifade eder. Özellikle alkollü ve kontrolsüz eğlencelerde, toplu kavgalarda ya da kimin eli kimin cebinde olduğu belli olmayan karmaşık sosyal ilişkilerde durum tespiti olarak söylenir. İfade, tarafların rızasından veya planlı hareketinden ziyade, anlık fırsatçılığı, fiziksel üstünlüğü ve "kap kaba" yöntemlerle elde edilen kazanımları niteler. Türkçedeki "gemisini kurtaran kaptan" veya "kapış kapış gitmek" deyimlerinin aşırı kaba, cinsel içerikli ve saldırgan bir muadilidir.
4. KAYNAKÇA
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского argо (Rus Argosu Sözlüğü).
- Uspensky, B. A. (1994). Мифологический аспект русской экспрессивной фразеологии (Rus Ekspresif Frazeolojisinin Mitolojik Boyutu).