Критические дни
(Kritiçeskiye dni)- Regl / Adet dönemi (Kibar Örtmece): Kadınların menstrual dönemlerini doğrudan ifade etmekten kaçınmak için kullanılan nezaket kalıbı.
1. Örnek Cümle:- У меня сейчас критические дни, поэтому лучше меня не трогать. [u me-nya si-şas kri-ti-şes-ki-ye dni, pa-ye-ta-mu lut-şe me-nya nye tro-gat']
- Şu an kritik günlerimdeyim, bu yüzden bana dokunmasan iyi olur.
2. Örnek Cümle:- В такие критические дни женскому организму нужен покой. [v ta-ki-ye kri-ti-şes-ki-ye dni jen-ska-mu ar-ga-niz-mu nu-jen pa-koy]
- Böyle kritik günlerde kadın vücudunun dinlenmeye ihtiyacı vardır.
- Kadınların sinirli, gergin veya hassas ruh hali (Alaycı / Gündelik Argo): Kadınların beklenmedik tepkilerini veya öfkeli tavırlarını cinsiyetçi ve alaycı bir yaklaşımla açıklamak için kullanılan deyim.
1. Örnek Cümle:- Чего она опять орёт на всех? У неё что, критические дни? [şe-vo a-na a-pyat a-ryot na fseh? u ni-yo şto, kri-ti-şes-ki-ye dni?]
- Niye yine herkese bağırıp çağırıyor bu? Kritik günlerinde falan mı?
- Kritik günler
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Критические дни
Latin Transkripsiyonu: Kritiçeskiye dni
Okunuşu ve Vurgu: [kri-ti-şes-ki-ye dni]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Yunanca kökenli кCrisis (кризис [kri-zis] - dönüm noktası, karar anı) kelimesinden türeyen критический [kri-ti-şes-kiy] (kritik, hassas, tehlikeli) sıfatı ile Eski Doğu Slavcası kökenli день [den'] sözcüğünün çoğulu olan дни [dni] (günler) kelimesinin birleşimiyle oluşmuştur. Tıbbi ve teknik bir ifadenin gündelik dile aktarılarak kadının biyolojik menstrual dönemini tanımlayan kibar bir örtmeceye (öfemizm) dönüşmesi örneğidir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Sovyetler Birliği döneminde ve Post-Sovyet toplum yapısında kadın anatomisine, üreme sağlığına ve biyolojik süreçlere dair konuların kamusal alanda açıkça konuşulması ayıp ve tabu olarak kabul edilmekteydi. Bu durum, günlük dilde doğrudan менструация [mens-tru-at-si-ya] (regl/adet) terimi yerine dolaylı ve örtmeceli ifadelerin gelişmesine yol açmıştır. 1990'lı yılların başında Sovyetler Birliği'nin dağılmasıyla birlikte Batılı hijyenik ped markalarının Rus televizyonlarında yayınlanan reklamlarında "критические дни [kri-ti-şes-ki-ye dni]" ifadesi yoğun bir şekilde kullanılmış ve bu durum kalıbın kitlesel medya dili aracılığıyla tüm topluma yayılmasını sağlamıştır. Tıbbi hassasiyeti ve vücudun hassas olduğu zaman dilimini simgeleyen bu deyim, hem günlük nezaket dilinde hem de erkekler arasındaki gündelik konuşmalarda sıklıkla kullanılır. Eril jargon içerisinde zaman zaman kadınların aniden değişen ruh hallerini, sinirlilik durumlarını veya tepkilerini alaycı bir üslupla açıklamak amacıyla da araçsallaştırılmaktadır.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Zemskaya, E. A. (1996). Русский язык конца XX столетия (20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili).