Крепко выражаться
(Krepko vırajatsya)- Ağır küfretmek / Okkalı sövmek / Kaba konuşmak: Öfke, baskı, şaşkınlık veya alışkanlık nedeniyle ağır kaba sözler ve küfürler kullanarak konuşmak.
1. Örnek Cümle:- Он так разозлился, что начал крепко выражаться. [on tak ra-zaz-lil-sya, şto na-çal krep-ka vı-ra-jat'-sya]
- O kadar sinirlendi ki ağır sövmeye başladı.
2. Örnek Cümle:- На стройке рабочие привыкли крепко выражаться. [na stroy-ke ra-bo-çi-ye prı-vık-li krep-ka vı-ra-jat'-sya]
- Şantiyede işçiler okkalı küfürler etmeye alışkındır.
- Sıkı / sert / okkalı bir şekilde kendini ifade etmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Крепко выражаться
Latin Transkripsiyonu: Krepko vırajatsya
Okunuşu ve Vurgu: [krep-ka vı-ra-jat'-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
İfade, Rusça крепко [krep-ka] (sağlam, sert, güçlü, okkalı) zarfı ile выражаться [vı-ra-jat'-sya] (kendini ifade etmek, dile getirmek) dönüşlü fiilinin birleşmesiyle oluşmuş kalıplaşmış bir deyimdir. Proto-Slavca *krěpъkъ köküne dayanan крепкий [krep-kiy] sıfatı, tarihsel süreçte fiziksel sağlamlığın yanı sıra mecazen eylemlerin şiddetini ve dozajını artırmak amacıyla kullanılmıştır. Выражаться [vı-ra-jat'-sya] fiili ise köken olarak выразить [vı-ra-zit'] (dışa vurmak, biçimlendirmek) eylemine dayanır. Zamanla bu fiil gündelik dilde tek başına da kaba konuşmak anlamı kazanmış, ancak önüne eklenen крепко [krep-ka] nitelemesiyle "sert, okkalı ve ağır küfürlerle kendini ifade etmek" biçiminde anlamsal bir derinleşmeye uğramıştır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus dil kültüründe dolaylı ve tanımlayıcı örtmeceler (eufemizm) oldukça geniş bir yere sahiptir. Bizzat kaba kelimenin veya küfrün kendisini söylemek yerine eylemin şiddetini tanımlayan крепко выражаться [krep-ka vı-ra-jat'-sya] deyimi, edebiyatta, basında ve nezaket kurallarının geçerli olduğu ortamlarda ağır küfür kullanma durumunu aktarmak için tercih edilir. Çarlık Rusyası döneminde ve Sovyetler Birliği'nde kamusal alanda ağır sövmek, toplum ahlakına aykırı bir suç (küçük holiganlık) sayıldığı için klasik edebiyatta ve resmi raporlarda yazarlar kaba ifadeleri doğrudan basmak yerine "küfretti" veya "okkalı sövdü" anlamında bu deyimden yararlanmışlardır. Benzer şekilde Rus argosunda ve halk ağzında sövmek fiilini tanımlayan ругаться [ru-gat'-sya] veya брань [bran'] sözcükleriyle paralellik gösteren bu yapı, konuşanın öfke, şaşkınlık veya baskı altındaki aşırı tepkisini ağır bir dille dışa vurduğunu gösterir.
4. KAYNAKÇA
- Dal, V. I. (1863-1866). Толковый словарь живого великорусского языка (Yaşayan Büyük Rus Dilinin Açıklamalı Sözlüğü).
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.