Как съеблись, так и разъёбывайтесь
(Kak syeblis, tak i razyobıvaytes)- Birlikte yaratılan bir karmaşayı veya sorunu başkalarından yardım istemeden kendi başına çözme zorunluluğu (Beraber bok yediniz, beraber temizleyin): Ortaklaşa gizli bir işe girişen veya kuralları çiğneyen kişilerin, işler sarpa sardığında sorumluluk alması gerektiğini belirten sert bir azarlama ifadesi.
1. Örnek Cümle:- Вы без меня этот договор подписывали, теперь как съеблись, так и разъёбывайтесь. [vı biez mi-nya e-tat da-ga-vor pat-pi-sı-va-li, ti-per kak sye-b-lis, tak i ra-z-yo-bı-vay-tis]
- Bu sözleşmeyi benden habersiz imzaladınız, şimdi nasıl beraber bok yediyseniz, öylece kendiniz temizleyin.
2. Örnek Cümle:- Они ушли из компании вместе, а теперь просят помощи. Как съеблись, так и разъёбывайтесь. [a-ni uş-li is kam-pa-ni-i vmyes-ti, a ti-per pro-syat po-ma-şçi. kak sye-b-lis, tak i ra-z-yo-bı-vay-tis]
- Şirketten beraber ayrıldılar, şimdi de yardım istiyorlar. Nasıl siktirip gittilerse, şimdi başlarının çaresine öyle baksınlar.
- Nasıl sikişip bir araya geldiyseniz (kaçtıysanız), öylece siktirip kendiniz çözün.
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Как съеблись, tak и разъёбывайтесь
Latin Transkripsiyonu: Kak syeblis, tak i razyobıvaytes
Okunuşu ve Vurgu: [kak sye-b-lis, tak i ra-z-yo-bı-vay-tis]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu deyim, Rusça tabu dilinin en üretken ve eski köklerinden biri olan ебать [ye-bat] eyleminden türetilmiş iki farklı önekli fiilin simetrik kullanımına dayanır. İlk kısımda yer alan съеблись [sye-b-lis] fiili, съебаться [sye-bat-sya] (argo: gizlice kaçmak, tüymek veya cinsel amaçla bir araya gelmek) fiilinin geçmiş zaman çoğul çekimidir. Buradaki съ- [s-] öneki, hem birleşmeyi hem de bir yerden hızla uzaklaşmayı ifade eder. İkinci kısımdaki разъёбывайтесь [ra-z-yo-bı-vay-tis] fiili ise, разъёбываться [ra-z-yo-bı-vat-sya] (argo: kendi yarattığı pisliği, karmaşayı veya zor durumu çözmek, dağıtmak) fiilinin emir kipi çoğul çekimidir. Buradaki раз- [raz-] öneki, yapılmış bir eylemin tersine çevrilmesini, karmaşık bir durumun çözülerek ayrıştırılmasını sembolize eder. İki zıt yönlü önekin (съ- ve раз-) aynı kökle kullanımı, fonetik ve anlamsal bir simetri yaratır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sokak kültüründe, suç dünyasında ve gündelik argoda bu ifade, bir sorunu kendi başına veya ortaklaşa yaratan kişilerin, bu sorunu başkalarına yüklemeden kendi imkanlarıyla çözmesi gerektiğini vurgulayan son derece sert ve pragmatik bir atasözüdür. Sovyet cezaevi kültürü, yani феня [fe-nya] argosunda ve sokak hiyerarşisinde bireysel sorumluluk ve yapılan eylemlerin bedelini ödeme kuralı hayati önem taşır. Bu bağlamda, üçüncü şahıslardan habersiz, gizlice veya bencilce bir iş birliğine (kumpas, kaçış veya ortaklık) girişip sonrasında işleri berbat eden kişilerin yardım talepleri bu atasözüyle reddedilir. İfade, toplumsal dayanışmanın sınırlarını çizer ve "kendi yarattığınız kaosu kendiniz temizleyin" mesajını en kaba ve yalın şekilde iletir. Günümüzde hem cezaevi ortamında hem de standart dilde iş hayatından arkadaşlık ilişkilerine kadar, sorumluluktan kaçan ortakları azarlamak için yaygın olarak kullanılır.
4. KAYNAKÇA
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.