Изъебуриваться
(Izyeburivatsya)- Kıvırmak, yan çizmek, yalan dolanla sıyrılmaya çalışmak: Bir sorumluluktan kaçmak veya zor bir durumdan kurtulmak için dürüst davranmayıp binbir dereden su getirmek.
1. Örnek Cümle:- Хватит изъебуриваться, говори прямо, где деньги. [hva-tit iz-ye-bu-ri-vat-sa, ga-va-ri prya-ma, gde den'-gi]
- Kıvırmayı (götü başı oynatmayı) bırak da paranın nerede olduğunu doğrudan söyle.
2. Örnek Cümle:- Он опять начал изъебуриваться, чтобы не идти на работу. [on a-pyat' na-çal iz-ye-bu-ri-vat-sa, şto-bı ni i-ti na ra-bo-tu]
- İşe gitmemek için yine binbir dümen çevirmeye (götünü yırtmaya) başladı.
- Yapmacık davranmak, olmadık şekillere girmek, gösteriş yapmak: Birilerini etkilemek veya dikkat çekmek için aşırı, tuhaf ve samimiyetsiz hareketler sergilemek.
1. Örnek Cümle:- Зачем так изъебуриваться перед начальством? [za-çem tak iz-ye-bu-ri-vat-sa pi-red na-çal'-stvam]
- Müdürlerin karşısında yaltaklanmak (götünü yırtmak) için ne diye bu kadar şekilden şekle giriyorsun?
2. Örnek Cümle:- Она изъебуривается на камеру, чтобы набрать лайки. [a-na iz-ye-bu-ri-va-it-sa na ka-mi-ru, şto-bı na-brat' lay-ki]
- Beğeni toplamak için kamera karşısında şebeklik yapıyor (götünü yırtıyor).
- Bir işi gereksiz yere aşırı zorlaştırmak, amuda kalkarak yapmaya çalışmak: Çok basit bir şekilde çözülebilecek bir konuyu karmaşık ve anlamsız yöntemlerle zora sokmak.
1. Örnek Cümle:- Можно было сделать проще, а ты начал изъебуриваться. [moj-na bı-la sde-lat' proş-şe, a tı na-çal iz-ye-bu-ri-vat-sa]
- Daha basit yapmak mümkündü, sen ise işi yokuşa sürmeye (götünden element uydurmaya) başladın.
- Sikişerek sınırları zorlamak / Amuda kalkarak sıyrılmaya çalışmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Изъебуриваться
Latin Transkripsiyonu: Izyeburivatsya
Okunuşu ve Vurgu: [iz-ye-bu-ri-vat-sa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu fiil, Rusçanın en üretken ve en ağır cinsel içerikli küfür kökü olan еб [yeb] (cinsel ilişkiye girmek) eyleminden türetilmiştir. Kelime, aşırılık ve sınırları zorlama bildiren из- [iz-] ön eki, nadir görülen pejoratif/yoğunlaştırıcı -ур- [-ur-] eki, eylemin sürekliliğini bildiren -ива- [-iva-] gövde eki ve dönüşlülük bildiren -ся [-sya] ekiyle birleşerek oldukça karmaşık bir morfolojik yapı kazanmıştır. Kelimenin kökenindeki cinsel anlam tamamen soyutlaşarak yerini yoğun bir çaba, kıvırtma ve sıyrılma eylemine bırakmıştır. Bu yönüyle standart dildeki изворачиваться [iz-va-ra-çi-vats-sa] (kıvırmak, yan çizmek, zor durumdan sıyrılmaya çalışmak) ve извращаться [iz-vras'-şats-sa] (sapıtmak, olmadık yollara başvurarak işi zorlaştırmak) fiillerinin son derece kaba ve küfürlü bir argo varyasyonunu oluşturur.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sokak kültürü ve yeraltı jargonunda, bireyin dürüst olmaması, sorumluluktan kaçmak için binbir türlü yalan dolana başvurması veya sırf dikkat çekmek için yapmacık hareketler sergilemesi hoş karşılanmaz. Изъебуриваться [iz-ye-bu-ri-vat-sa] fiili tam olarak bu tür 'göz boyama', 'kıvırtma', 'yapmacıklık' ve 'arkadan dolanma' davranışlarını en ağır ve aşağılayıcı şekilde nitelemek için kullanılır. Sovyet cezaevi kültürü, yani феня [fe-nya] argosunda ve sokak hiyerarşisinde, doğrudan konuşmak yerine lafı dolandıran, olmadık şekillere giren ve kurnazlık yapmaya çalışan tipleri bastırmak ve onlara hadlerini bildirmek amacıyla bu kaba ifadeye sıkça başvurulmuştur. Günümüz Rus argosunda ise kelime sadece kaytarmak veya yalan söylemek anlamında değil; aynı zamanda bir işi gereksiz yere aşırı karmaşıklaştırarak yapanlar veya birilerinin gözüne girmek için taklalar atan, yaltaklanan kişiler için de alaycı ve sert bir eleştiri ifadesi olarak kullanılmaktadır.
4. KAYNAKÇA
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского argо (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).