Изъебениваться
(İzyebenivatsya)- Aşırı derecede kıvranmak, bir şeyden sıyrılmaya çalışmak, işi yokuşa sürmek: Bir durumdan kurtulmak, mazeret uydurmak veya basit bir işi zorlaştırmak için aşırı, yapmacık, gereksiz ve sinir bozucu çabalar sarf etmek; kendini aşırı derecede kasmak.
1. Örnek Cümle:- Что ты там изъебениваешься? Давай, делай уже как надо! [şto tı tam iz-ye-bye-ni-vat'-sa? da-vay, dye-lay u-je kak na-da!]
- Ne diye orada bu kadar kıvranıp duruyorsun? Hadi, olması gerektiği gibi yap artık!
2. Örnek Cümle:- Хватит изъебениваться, просто скажи правду. [hva-tit iz-ye-bye-ni-vat'-sa, pros-ta skajı prav-du.]
- Kıvranmayı bırak, sadece doğruyu söyle.
- Gösteriş yapmak, numara yapmak, yapmacık hareketler sergilemek: Dikkat çekmek, kendini beğenmişlik taslamak, havalı görünmeye çalışmak veya başkalarını etkilemek amacıyla abartılı, sahte, riyakar veya itici davranışlarda bulunmak; artistlik yapmak.
1. Örnek Cümle:- Не надо перед нами изъебениваться со своими деньгами, мы не впечатлены. [nye na-da pye-ryet na-mi iz-ye-bye-ni-vat'-sa sa sva-yi-mi dye-n'ga-mi, mı nye vpi-çye-tlye-nı.]
- Paralarınla bize gösteriş yapmana gerek yok, hiç etkilenmedik.
2. Örnek Cümle:- Вечно она любит изъебениваться, когда кто-то новый появляется. [vyeç-na a-na lyu-bit iz-ye-bye-ni-vat'-sa, kog-da kto-ta no-vıy pa-yav-lya-yit-sa.]
- Her zaman biri yeni biri ortaya çıktığında gösteriş yapmayı sever o.
- Kendini sike sike zorlamak/kasmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Изъебениваться
Latin Transkripsiyonu: İzyebenivatsya
Okunuşu ve Vurgu: [iz-ye-bye-ni-vat'-sa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Rusçanın en kaba ve müstehcen küfür köklerinden biri olan еб- [yep] kökünden türemiştir. Bu kök, cinsel ilişki eylemine atıfta bulunur ve fiil haliyle "sikmek" anlamına gelir. Kelimeye eklenen изъ- [iz] ön eki, fiilin yoğunluğunu, eksiksizliğini veya bir şeyin içinden dışarı doğru yapılmasını vurgular. Bu bağlamda, eylemin aşırıya kaçtığı, abartılı veya tam anlamıyla gerçekleştirildiği anlamını katar. -енивать [-yenivat'] son eki, fiili bitmemiş bir eylem (imperfective) haline getirir ve -ся [-sa] dönüşlü (reflexive) eki, eylemin özne tarafından kendine yönelik yapıldığını veya öznenin bu eylemle ilgili olduğunu gösterir. Dolayısıyla, kelime bir nevi "kendini (bir şekilde) aşırı zorlamak/kasmak" veya "kendini (bir şekilde) ortaya koymak" gibi bir anlama gelir ancak bu anlam küfür köküyle birlikte son derece kaba ve aşağılayıcı bir tona bürünür. Kelime, Plutser-Sarno'nun Büyük Rus Küfür Sözlüğü'nde ve Elistratov'un Rus Argosu Sözlüğü'nde yer alan, küfür köklü fiillerin anlamsal genişlemesine tipik bir örnektir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Изъебениваться [iz-ye-bye-ni-vat'-sa] fiili, Rus argosunun en alt katmanlarında yer alan, son derece kaba ve güçlü duygusal yük taşıyan bir ifadedir. Bu fiil, genellikle bir kişinin gereksiz yere abartılı, yapmacık, gösterişli hareketler sergilemesini, bir durumdan sıyrılmak için aşırı derecede kıvranmasını veya kendini zorla kabul ettirmeye çalışmasını ifade eder. Kullanımı, konuşmacının eylemi gerçekleştiren kişiye karşı yoğun bir öfke, bıkkınlık, hor görme veya alaycılık hissettiğini gösterir.
Sözcük, bir tür "dil oyunu" (Sannikov, 1999) ve duygusal ifade (Levin, 1986) aracı olarak, kişinin sosyal normlara uymayan veya beklenenden daha karmaşık, sahte davranışlarını hicvetmek için kullanılır. Post-Sovyet dönemde (Zemskaya, 1996), sosyal değişimlerin ve dilsel özgürleşmenin bir yansıması olarak, bu tür kaba ifadelerin kullanımı belirli bağlamlarda daha da yaygınlaşmıştır. Özellikle, otoriteye veya toplumsal beklentilere karşı çıkma, manipülasyon veya riyakarlık olarak algılanan davranışlara tepki göstermek amacıyla, samimi ancak kaba sosyal çevrelerde sıkça duyulabilir. İş, kişisel ilişkiler veya günlük hayattaki sinir bozucu durumlar karşısında duyulan çaresizliği veya öfkeyi en yoğun şekilde dışa vurmanın bir yoludur. Bu kelime, birinin gereğinden fazla uğraşmasını, işi yokuşa sürmesini veya basit bir şeyi zor hale getirmesini ifade etmek için de kullanılır.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата. Limbus Press.
- Sannikov, V. Z. (1999). Русский язык в зеркале языковой игры (Dil Oyunlarının Aynasında Rus Dili).
- Zemskaya, E. A. (1996). Русский язык конца XX столетия (20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili).