Изъебашиваться
(İzyebaşıvatsya)- Aşırı yorulmak, çalışmaktan canı çıkmak, kendini harap etmek: Bir işte veya zorlu bir görevde fiziksel sınırları zorlayacak derecede yıpranmak ve tükenmek.
1. Örnek Cümle:- Я каждый день на этой стройке изъебашиваюсь ради копеек. [ya kaj-dıy dyen' na e-tay stroy-ki iz-ye-ba-şı-va-yus' ra-di ka-pye-yek]
- Bu şantiyede her gün üç kuruş para için canım çıkıyor (kendimi siktiriyorum).
2. Örnek Cümle:- Зачем так изъебашиваться на работе, если начальник этого всё равно не ценит? [za-çem tak iz-ye-ba-şı-vat'-sya na ra-bo-ti, yes-li na-çal'-nik e-ta-va fsyo rav-no ni tse-nit]
- Müdür nasıl olsa bunu takdir etmiyorsa, işte kendini yırtıp canını çıkarmanın (kendini siktirmenin) ne anlamı var?
- Yıpranmak, çökmek, hayattan darbe yiyip perişan olmak: Zor yaşam şartları, hastalıklar veya dertler sebebiyle fiziksel veya ruhsal olarak çökmek.
1. Örnek Cümle:- За эти годы он знатно изъебашился, теперь выглядит как старик. [za e-ti go-dı on znat-na iz-ye-ba-şılsya, ti-pyer' vıg-li-dit kak sta-rik]
- Bu yıllar içinde fena çöktü (yıprandı), şimdi yaşlı bir adam gibi görünüyor.
- Sikilerek tükenmek / Canı çıkana kadar yıpranmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Изъебашиваться
Latin Transkripsiyonu: İzyebaşıvatsya
Okunuşu ve Vurgu: [iz-ye-ba-şı-vat'-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusçadaki en aktif ve en kaba küfür köklerinden biri olan ебать [ye-bat'] (cinsel ilişkide bulunmak, sikmek) eyleminden türetilmiştir. Bu kök, Rus argosunun en üretken morfolojik yapı taşıdır. Kelimenin yapısı incelendiğinde; eylemin tamamen, sonuna kadar veya yıpratıcı bir dereceye kadar yapıldığını bildiren из- [iz-] ön eki, sertleştirme işareti olan ъ, kök olan еб- [yeb-], süreklilik/tekrarlama bildiren -аш- [-aş-] ve -ива- [-iva-] ekleri ile dönüşlülük bildiren ve eylemin kişinin kendisine yönelik olduğunu gösteren -ся [-sya] son eki görülür. Tüm bu bileşenlerin birleşimiyle kelime, "kendini canı çıkana, siktirene kadar yıpratmak" gibi aşırı yoğun fiziksel veya zihinsel tükenmişlik durumunu ifade eden kaba bir yapıya bürünür.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sokak kültüründe, hapishane jargonunda ve ağır iş kollarında (inşaat, sanayi, madencilik vb.) standart dildeki yıpranmak, çok yorulmak anlamına gelen измучиваться [iz-mu-çit'-sya] veya изувечиваться [i-zu-ve-çit'-sya] kelimelerinin kaba ve vurucu bir alternatifi olarak doğmuştur. Rus toplumunda işçi sınıfının ağır ve yıpratıcı yaşam koşulları, sömürü, düşük ücretler ve hayatın getirdiği zorluklar karşısında duyulan öfke ve çaresizlik, bu tür yoğun küfürlü fiiller aracılığıyla dışa vurulur. Bir kişinin iş yerinde, okulda veya genel olarak hayatta fiziksel ve mental olarak tamamen tükendiğini, adeta posasının çıktığını anlatmak için kullanılır. Eylemin sadece yorulmakla kalmayıp, adeta insanın "canını siken" bir süreçten geçtiğini vurgulaması bakımından son derece güçlü bir ekspresif güce sahiptir.
4. KAYNAKÇA
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).