Изматериться
(Izmaterit'sya)- Uzun süre, durmaksızın ve aşırı derecede ağır küfretmek: Büyük bir öfke veya patlama anında, ağza gelen tüm küfürleri ardı ardına sıralayarak rahatlamak.
1. Örnek Cümle:- Он так разозлился, что изматерился на всю улицу. [on tak ra-za-zli-lsya, şto iz-ma-ti-ril-sa na fsyu u-li-tsu]
- O kadar öfkelendi ki sokak ortasında ağzına geleni söyleyip bas bas küfretti.
2. Örnek Cümle:- Прежде чем успокоиться, он изматерился в адрес начальства. [prej-de çem us-pa-ko-it-sa, on iz-ma-ti-ril-sa v ad-ris na-çal'-stva]
- Sakinleşmeden önce yöneticilerin sülalesine kadar uzun uzun küfretti.
- Küfürbazlaşmak / Konuşma dilini tamamen kaba ve küfürlü hale getirmek: Zamanla veya belirli bir çevrede kalarak düzgün konuşmayı unutmak, her cümleye küfür karıştırmaya başlamak.
1. Örnek Cümle:- За годы работы на стройке он совсем изматерился. [za go-dı ra-bo-tı na st-roy-ke on sa-fsem iz-ma-ti-ril-sa]
- Şantiyede çalıştığı yıllar içinde iyice küfürbaz oldu çıktı.
2. Örnek Cümle:- Ты в последнее время совсем изматерился, общайся нормально. [tı f pas-led-ni-ye vre-mya sa-fsem iz-ma-ti-ril-sa, ap-şçay-sa nar-mal'-na]
- Son zamanlarda iyice küfürbazlaştın, düzgün konuş.
- Küfür deşarjı yaşamak / Küfretmekten ağzı yorulmak / Tamamen küfürbaz hale gelmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Изматериться
Latin Transkripsiyonu: Izmaterit'sya
Okunuşu ve Vurgu: [iz-ma-te-rit-sa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Rusçada küfretmek anlamına gelen материться [ma-ti-rit-sa] eylemine, bir işi son raddeye kadar, aşırılıkla veya tükenene kadar yapmayı ifade eden из- [iz-] önekinin getirilmesiyle türetilmiş dönüşlü bir fiildir. Eylemin kökü, Rusça ve Proto-Slavca dillerinde anne anlamına gelen мать [mat'] sözcüğüne dayanmaktadır. Rusça küfür kültüründe en ağır ifadeler doğrudan anne figürü üzerinden üretildiği için, küfretme eyleminin kendisi de bu kökten türemiştir. Önek ve dönüşlülük ekiyle birleştiğinde fiil, kelime anlamıyla "küfretmekten içi çıkmak", "küfür deşarjı yaşamak" veya "aşırı küfretmekten ağzı aşınmak/yorulmak" anlamına gelir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus halk kültüründe ve toplumsal hiyerarşisinde küfür, rastgele kullanılan kaba sözlerden ibaret olmayıp, kendi kuralları ve tonlamaları olan karmaşık bir dilsel sistemdir. Bu sistemin merkezinde yer alan anne temalı küfürler, pagan dönemindeki toprak ana kutsallığından Hristiyanlık sonrası aile kutsallığına kadar uzanan derin tabulara dayanır. Изматериться [iz-ma-te-rit-sa] fiili, bireyin sabrının tükendiği, aşırı stres, öfke veya çaresizlik anlarında dilsel sınırları tamamen ortadan kaldırarak adeta bir küfür sağanağına başlamasını tanımlar. Bu durum genellikle şantiyeler, askeri birlikler, ağır sanayi alanları gibi maskülen ve stresli çalışma ortamlarıyla özdeşleşmiştir. Ayrıca hapishane alt kültüründe, yani феня [fe-nya] argosunda, kurallara bağlı konuşan suçluların aksine, kontrolsüzce ve sürekli küfürlü konuşan, dilsel disiplinini kaybetmiş kişiler için de bu fiilin geçmiş zaman formu kullanılır. Kelime, günümüz Rusçasında hem anlık bir deşarjı hem de kişinin çevre etkisiyle zamanla tamamen küfürbaz birine dönüşmesini ifade eden iki temel anlama sahiptir.
4. KAYNAKÇA
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).