Измандовываться
(Izmandovıvat'sya)- Aşırı yorulmak, canı çıkmak, fiziksel veya zihinsel olarak tamamen tükenmek: Ağır iş, stres veya baskı altında fiziksel gücünü ya da sabrını tamamen yitirecek noktaya gelmek.
1. Örnek Cümle:- Я целую неделю измандовываюсь на этой стройке ради копеек. [ya tsi-lu-yu ni-dye-lyu iz-man-do-vı-va-yus' na e-tay stroy-ki ra-di ka-pe-yek]
- Üç kuruş para için bütün hafta bu şantiyede canım çıkana kadar götümü yırtıyorum.
2. Örnek Cümle:- Хватит измандовываться на работе, здоровье дороже. [hva-tit iz-man-do-vı-vat'-sya na ra-bo-ti, zda-rov'-ye da-ro-ji]
- İş yerinde kendini bu kadar yıpratıp canını çıkarmayı bırak, sağlık daha önemli.
- Yorulmaktan amı götü dağılmak / Canı çıkana kadar yıpranmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Измандовываться
Latin Transkripsiyonu: Izmandovıvat'sya
Okunuşu ve Vurgu: [iz-man-do-vı-vat'-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusçanın en üretken kaba ve müstehcen köklerinden biri olan ve kadın cinsel organı anlamına gelen манда [man-da] sözcüğünden türetilmiştir. Bu kaba köke, bir eylemin tamamlandığını, aşırılığını veya öznenin bu eylem yüzünden tamamen yıprandığını belirten из- [iz-] ön eki ve eylemin süreklilik/süreç bildirmesini sağlayan -ыва- [-ı-va-] eki ile dönüşlülük bildiren -ся [-sya] eki eklenmiştir. Kelimenin kökenindeki cinsel organ atfı zamanla tamamen soyutlaşmış ve eylemin şiddetini, ağırlığını ve yıpratıcılığını gösteren yoğunlaştırıcı (intensifier) bir işleve bürünmüştür. Yapısal olarak standart dildeki yıpranmak, canı çıkmak anlamına gelen изнуряться [iz-nu-ryat'-sya] veya измучиваться [iz-mu-çi-vat'-sya] fiilleriyle tamamen eş anlamlıdır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus kaba ve gayriresmi dilinde, günlük hayatın zorlukları, ağır fiziksel işler veya içinden çıkılmaz psikolojik durumlar karşısında bireyin yaşadığı aşırı tükenmişlik halini anlatmak için bu derece ağır kaba kelimelere başvurulur. Bu ifadenin kullanımı, konuşucunun içinde bulunduğu durumun vahametini, standart dilin sınırlarını aşarak en radikal şekilde ifade etme arzusundan kaynaklanır. Özellikle ağır sanayi, şantiye, askeriye ve hapishane gibi fiziksel dayanıklılık sınırlarının zorlandığı maskülen alt kültürlerde sıklıkla kendine yer bulur. Kelimenin temelinde yatan cinsel organ referansı, ataerkil dil yapısında zayıflık, yıpranmışlık veya hırpalanmışlık durumunu en uç noktada somutlaştırma amacı taşır. Dolayısıyla bu kelimeyi kullanan kişi, sadece çok yorulduğunu değil, adeta canının çıktığını ve fiziksel olarak dağıldığını beyan etmiş olur.
4. KAYNAKÇA
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.