Исстрахиваться
(Isstrahivatsya)- Çok yorulmak, helak olmak, canı çıkmak: Fiziksel veya zihinsel olarak son raddede yıpranmak, enerjisini tamamen tüketmek.
1. Örnek Cümle:- Я сегодня на работе так исстрахался, что ноги еле тащу. [ya si-vod-nya na ra-bo-te tak is-stra-hal-sya, şto no-gi ye-le ta-şşu]
- Bugün işte öyle canım çıktı ki, ayaklarımı zor sürüyorum.
2. Örnek Cümle:- Хватит исстрахиваться на этой даче, иди отдохни. [hva-tit is-stra-hi-vat-sya na e-toy da-çe, i-di at-dah-ni]
- Şu yazlıkta kendini helak edip durma, git dinlen artık.
- Götünü yırtmak, aşırı kasmak, kendini paralamak (Gereksiz/aşırı çaba sarf etmek): Bir şeyi başarmak için kendini gereksiz yere çok fazla zorlamak, yırtınmak.
1. Örnek Cümle:- Он исстрахался, чтобы произвести впечатление на новую начальницу. [on is-stra-hal-sya, şto-bı pra-iz-vis-ti fpi-çat-le-ni-ye na no-va-yu na-çal-ni-tsu]
- Yeni müdireye yaranmak için götünü yırttı.
2. Örnek Cümle:- Не надо так исстрахиваться из-за пустяков, оно того не стоит. [nye na-da tak is-stra-hi-vat-sya iz-za pus-tya-kof, a-no ta-vo nye sto-it]
- İncir çekirdeğini doldurmayacak şeyler için kendini bu kadar kasmaya değmez.
- Sikişmekten/hırpalanmaktan canı çıkmak, tamamen tükenmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Исстрахиваться
Latin Transkripsiyonu: Isstrahivatsya
Okunuşu ve Vurgu: [is-stra-hi-vat-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusça kaba/argo dilde ve sokak jargonunda yaygın olarak kullanılan bir fiildir. Morfolojik açıdan incelendiğinde, eylemin tamamlandığını, tüketildiğini veya sınırına ulaştığını bildiren ис- [is-] öneki ile cinsel birleşme, darbe vurma veya hırpalama anlamlarına gelen kaba трахать [tra-hat'] (veya dönüşlü formu olan трахаться [tra-hat-sya]) fiilinin birleşiminden türetilmiştir. Ис- [is-] öneki, Rusçada eylemin nesneyi veya özneyi tamamen yıpratacak, tüketecek kadar yoğun yapıldığını ifade eder (örneğin normal dildeki исписать [is-pi-sat'] - yaza yaza kalemi/defteri tüketmek eyleminde olduğu gibi). Ayrıca kelimenin fonetik yapısında, korku anlamına gelen страх [strah] ve acı çekmek anlamına gelen страдать [stra-dat'] kelimeleriyle de ironik bir benzeşme kurulur. Bu durum, kelimenin hem cinsel enerjinin sonuna kadar tüketilmesini hem de genel anlamda hayattan bezdirecek kadar yıpranmayı ifade eden çift katmanlı yapısını besler.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sokak argosunda ve kaba halk dilinde, cinsel içerikli eylemleri bildiren köklerin zamanla anlam genişlemesine uğrayarak her türlü fiziksel tükenmişlik, aşırı yorulma veya kendini perişan etme durumunu tanımlamak için kullanılması son derece yaygın bir dilsel fenomendir. Kelimenin eş anlamlısı olarak verilen ve en ağır küfür köklerinden türetilmiş olan изъёбываться [iz-yo-bı-vat-sya] fiili de tam olarak bu duruma işaret eder. Bu kelimeler sadece kaba bir cinsel eylemi değil; bir işi yapmak için gereksiz yere aşırı çaba sarf etmeyi, kendini paralamayı, yırtınmayı veya bir durum karşısında mecazi anlamda canı çıkana kadar uğraşmayı anlatır. Sovyetler Birliği sonrasındaki sosyo-ekonomik geçiş döneminde, ağır iş koşulları altında ezilen, bürokratik engellerle mücadele eden veya günlük hayatın kaosunda yıpranan bireylerin ruh halini yansıtmak amacıyla bu tip ekspresif (ifadesi güçlü) kaba fiiller gündelik argoya iyice yerleşmiştir. Kelime, konuşucuya yaşadığı bıkkınlığı, yorgunluğu ve uğradığı haksızlığı en uç seviyede dile getirme imkanı sunar.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского argо (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.