Исснашиваться
(Issnaşivatsya)- Çok çalışmaktan, zorlanmaktan veya yıpranmaktan ötürü bitap düşmek, canı çıkmak, tükenmek: Fiziksel ya da zihinsel olarak kendini aşırı hırpalamak, perişan olmak.
1. Örnek Cümle:- На этой работе я совсем исснашиваюсь, сил больше нет. [na e-tay ra-bo-ti ya saf-syem is-sna-şi-va-yus', sil bol'-şi nyet]
- Bu işte tamamen yıpranıyorum (canım çıkıyor), artık hiç dermanım kalmadı.
2. Örnek Cümle:- Хватит изъебываться на стройке за копейки. [hva-tit iz-yo-bı-vat-sya na st-roy-ki za ka-pey-ki]
- Üç kuruş için şantiyede kendini helak etmeyi (götünü yırtmayı) bırak artık.
- Gereksiz yere kendini kasmak, aşırı çaba sarf etmek, şekilden şekle girmek: Bir işi yapmak veya birine yaranmak için gereksizce zor yollara başvurup kendini perişan etmek.
1. Örnek Cümle:- Зачем так изъебываться ради простого зачёта? [za-çem tak iz-yo-bı-vat-sya ra-di pras-to-va za-ço-ta]
- Basit bir geçme notu için neden kendini bu kadar yırtıyorsun (bu kadar kasıyorsun)?
2. Örnek Cümle:- Он изъебывался перед начальством как мог, но премию так и не получил. [on iz-yo-bı-val-sya pi-rit na-çal'-stvam kak mog, no prye-mi-yu tak i ni pa-lu-çil]
- Patronun gözüne girmek için elinden geldiğince şekilden şekle girdi (götünü yırttı) ama yine de ikramiyeyi alamadı.
- Aşınmak, eskimek, canı çıkana kadar kendini yıpratmak.
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Исснашиваться (Argodaki kaba karşılığı: Изъебываться)
Latin Transkripsiyonu: Issnaşivatsya (Slang: Izyobıvatsya)
Okunuşu ve Vurgu: [is-sna-şi-vat-sya] (Slang: [iz-yo-bı-vat-sya])
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Standart Rusçadaki исснашиваться [is-sna-şi-vat-sya] kelimesi, "eskimek", "aşınmak" veya "yıpranmak" anlamına gelen изнашиваться [iz-na-şi-vat-sya] fiilinin halk ağzında ve sokak dilinde daha vurgulu ve deforme edilmiş bir biçimidir. Kelime köken olarak Slavca носить [na-sit'] (taşımak, giymek) eyleminden türeyen ve yıpranmışlığı bildiren изношенный [iz-no-şe-nnıy] köküyle akrabadır. Bu fiilin sokaktaki en yaygın, kaba ve ekspresif karşılığı olan изъебываться [iz-yo-bı-vat-sya] ise, Rusçanın dört ana küfür kökünden biri olan ve cinsel birleşme eylemini tanımlayan ебать [ye-bat'] fiilinden türetilmiştir. "из-" [iz-] ön eki, eylemin "tüketene kadar, son raddesine kadar yapılması" anlamını katar. Dönüşlü "-ся" [-sya] ekiyle birleştiğinde ise eylem kişinin doğrudan kendisine döner; böylece kelime tam olarak "kendini tüketene kadar hırpalamak", "canını çıkarmak" veya mecazi anlamda "kendini sike sike bitirmek" anlamını kazanır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Bu iki kelime arasındaki geçişkenlik, Rus sokak dilinin ve kaba jargonunun en karakteristik özelliklerinden birini yansıtır. Standart dildeki fiziksel yıpranma (aşınma) kavramı, sokak dilinde ve ağır küfür terminolojisinde doğrudan bedensel ve zihinsel tükenmişliği ifade eden bir boyuta taşınır. Özellikle Sovyetler Birliği döneminde, Gulag çalışma kamplarında (yani hırsız jargonu olan феня [fe-nya] kültüründe), ağır maden ve şantiye koşullarında, insanların dinlenmeksizin çalıştırılmasından ötürü fiziksel olarak tükenmeleri bu ağır küfürlü fiille tanımlanmıştır. Zamanla bu kullanım, ağır iş koşullarının dışına taşarak günlük hayatta da yer edinmiştir. Günümüzde bu kelime iki temel sosyal duruma işaret eder: Birincisi, bir kişinin geçim derdi veya zorunluluklar yüzünden kendini helak edercesine çalışması durumudur. İkincisi ise alaycı ve eleştirel bir tonda, bir işi başarmak ya da birilerinin (genellikle otoritenin veya patronun) gözüne girmek için gereksiz yere aşırı çaba sarf eden, tabiricaizse "götünü yırtan" insanları yermek için kullanılır. Rus sokak kültüründe bu kelime, sadece yorgunluğu değil, aynı zamanda bu yorgunluğun getirdiği acizliği ve çaresizliği de kaba bir dille dışa vurmanın en kestirme yoludur.
4. KAYNAKÇA
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).