Иссеколиться
(Issekolitsya)- Aşırı cilveli, kırıtkan ve yapmacık hale gelmek (Flörtözlükte sınırı aşmak): Bir kadının dikkat çekmek için sürekli flörtöz, yapmacık ve aşırı cilveli davranması, cilve yapmaktan kendini alamaması.
1. Örnek Cümle:- Она совсем иссеколилась перед новыми гостями. [a-na saf-syem is-si-ko-li-las' pye-rit no-vı-mi gas-tya-mi]
- Yeni misafirlerin önünde iyice cilve kumkumasına döndü (aşırı kırıtmaya başladı).
2. Örnek Cümle:- Хватит иссеколиться, веди себя нормально! [hva-tit is-si-ko-lit-sa, fyi-di si-bya nar-mal'-na]
- Kırıtıp durmayı (aşırı cilve yapmayı) kes, normal davran!
- Cilve yapmaktan bitap düşmek / Aşırı koketleşmek / Kırıtıp durmaktan içi geçmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Иссеколиться
Latin Transkripsiyonu: Issekolitsya
Okunuşu ve Vurgu: [is-si-ko-lit-sa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusça halk ağzında ve bölgesel diyalektlerde (özellikle kuzey ve Sibirya şivelerinde) "kırıtmak, cilve yapmak, yapmacık davranmak" anlamına gelen секолить [se-ka-lit'] fiilinden türemiştir. Bu fiilin kökeni, muhtemelen ses taklitçi yansıma bir yapıya veya eski Rusçadaki hareket, titreme bildiren köklere dayanır. Başına gelen ис- [is-] öneki, eylemin son raddesine kadar gerçekleştirildiğini, aşırılığa kaçıldığını ve eylemin sonucunda bir tükenmişlik veya dönüşüm yaşandığını belirtir (örneğin искокетничаться [is-ka-ket-ni-çat-sa] - cilve yapmaktan bitap düşmek, aşırı koketleşmek). Sonda yer alan -ся [sa] dönüşlülük eki ise eylemin doğrudan öznenin kendisine yönelik olduğunu gösterir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus halk kültüründe ve taşra argosunda, kadınların veya genç kızların toplumsal normların ötesinde aşırı cilveli, yapmacık, kırıtkan veya flörtöz davranması genellikle ironik veya hafif dışlayıcı bir dille eleştirilmiştir. Иссеколиться [is-si-ko-lit-sa] ifadesi, bir kadının doğal olmayan, abartılı flört etme alışkanlığını, dikkat çekme çabasını veya cilve yapmayı bir yaşam tarzı haline getirip bu yolda samimiyetini kaybetmesini tanımlar. Sovyet sonrası dönemde, büyük şehirlerin tüketim ve gösteriş kültürünün yaygınlaşmasıyla, taşradan gelen veya sınıf atlamaya çalışan kadınların yapmacık tavırlarını yermek amacıyla argo sözlüklerinde ve halk dilinde kendine yer bulmuştur. Sosyolinguistik açıdan bu kelime, dilsel oyunların ve halk diyalektlerinin standart dildeki Fransızca kökenli кокетничать [ka-ket-ni-çat'] kelimesini yerelleştirme ve daha kaba, ekspresif bir ton kazandırma çabasının bir ürünüdür.
4. KAYNAKÇA
- Dal, V. I. (1863-1866). Толковый словарь живого великорусского языка (Yaşayan Büyük Rus Dilinin Açıklamalı Sözlüğü).
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).