Иссасываться
(Issasıvat'sya)- Aşırı yorgunluk, hastalık, sefahat veya kötü yaşam koşulları sebebiyle fiziken çökmek, yıpranmak, süzülmek: Bir insanın enerjisinin ve canlılığının tamamen tükenmesi durumunu ifade eder.
1. Örnek Cümle:- Как-то он совсем иссасывается на этой работе, лица на нём нет. [kak-ta on saf-syem is-sa-sı-va-et-sya na e-tay ra-bo-tye, li-tsa na nyom nyet]
- Bu işte adam tamamen çöküyor, yüzünden düşen bin parça.
2. Örnek Cümle:- От такой жизни быстро иссасываешься и превращаешься в старика. [at ta-koy jiz-ni bıs-tra is-sa-sı-va-eş-sya i pri-vra-şşa-eş-sya f sta-ri-ka]
- Böyle bir hayattan insan çabucak yıpranır ve ihtiyara döner.
- Sürekli kullanım, sürtünme veya bakımsızlık yüzünden eskimek, yırtılmak, paçavraya dönmek (Kıyafetler ve eşyalar için): Bir nesnenin yıpranarak kullanılamaz hale gelmesi.
1. Örnek Cümle:- Куртка совсем иссосалась, её только на помойку выбросить. [kurt-ka saf-syem is-sa-sal-as', ye-yo tol-ka na pa-moy-ku vı-bra-sit']
- Ceket tamamen eskimiş, ancak çöpe atılır.
2. Örnek Cümle:- Твои джинсы уже иссасываются по швам. [tva-i djin-sı u-je is-sa-sı-va-ut-sya pa şvam]
- Kot pantolonun dikişlerinden yırtılmaya başlamış bile.
- Emilerek tükenmek / Posası çıkana kadar yıpranmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Иссасываться
Latin Transkripsiyonu: Issasıvatsya
Okunuşu ve Vurgu: [is-sa-sı-vat-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Rusçada emmek anlamına gelen сосать [sa-sat'] fiilinden türetilmiştir. Kelimeye eklenen ис- [is-] ön eki, eylemin son raddesine kadar, tamamen ve tüketene kadar yapıldığını belirtir; -ся [-sya] dönüşlülük eki ise bu eylemin özneye geri döndüğünü gösterir. Dolayısıyla kelimenin tam kelime anlamı "kendi kendini tamamen emerek tüketmek" şeklindedir. Kelimenin argo karşılığı olarak verilen измызгиваться [iz-mız-gi-vat-sya] ise diyalektik bir kök olan ve yıpratmak, kirletmek, hırpalamak anlamlarına gelen мызгать [mız-gat'] fiilinden gelmektedir. Bu iki kelime, bir nesnenin veya canlının sürekli kullanım, zorlanma ya da yıpratıcı koşullar sebebiyle ilk halini kaybetmesini ve posasının çıkmasını ifade eder.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sokak dilinde ve günlük argoda tüketim bildiren eylemler sıklıkla insanın fiziksel ve zihinsel durumunu betimlemek için metaforlaştırılır. Иссасываться [is-sa-sı-vat-sya] kelimesi, bir bireyin hayattan, ağır çalışma koşullarından, uykusuzluktan, uyuşturucu veya alkol bağımlılığından ya da aşırı cinsel aktiviteden ötürü fiziken tamamen çökmesini, süzülmesini ve adeta "posasının çıkmasını" tarif eder. Benzer şekilde измызгиваться [iz-mız-gi-vat-sya] eylemi de bir insanın hırpalanmış, yıpranmış ve yırtık pırtık bir duruma gelmesini anlatır. Sovyet sonrası dönemde, güvencesiz ve ağır koşullarda çalışan işçi sınıfı arasında bu terimler, insanın kapitalist sömürü veya zorlu yaşam mücadeleleri altında eriyip gitmesini tasvir eden güçlü birer sokak ifadesine dönüşmüştür. Hapishane jargonunda (yani феня [fe-nya] kültüründe) ise bu kelimeler, kamp koşullarında veya hücre cezalarında fiziksel gücünü tamamen kaybetmiş, çökmüş ve yıpranmış (yani измызганный [iz-mız-gan-nıy]) mahkumları tanımlamak için kullanılır.
4. KAYNAKÇA
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).