Испиздяриться
(Ispizdyaritsya)- Aşırı derecede yorulmak, fiziksel olarak tükenmek, canı çıkmak: Ağır iş, uzun yolculuk veya yoğun fiziksel aktivite sonucunda takati kalmamak, haşat olmak.
1. Örnek Cümle:- Я за весь день на этой стройке так испиздярился, что даже пиво пить не могу. [ya za ves' dyen' na e-tay stroy-ke tak is-piz-dya-rils-sa, şto da-je pi-va pit' ni ma-gu]
- Bütün gün bu şantiyede öyle amım götüm dağıldı ki bira içecek halim bile yok.
2. Örnek Cümle:- Посмотри на него, он уже совсем испиздярился со своими тренировками. [pas-mat-ri na ni-vo, on u-je saf-syem is-piz-dya-rils-sa sa sva-i-mi trye-ni-rof-ka-mi]
- Şuna bak, antrenmanları yüzünden zaten tamamen haşatı çıkmış.
- Zihinsel olarak yıpranmak, hayattan bezmek, canından bıkmak: Zorlayıcı bürokratik işlemler, bitmek bilmeyen sorunlar veya insanlar nedeniyle psikolojik sınırların sonuna gelmek.
1. Örnek Cümle:- С этими экзаменами можно окончательно испиздяриться. [s e-ti-mi ek-za-mi-na-mi moj-na a-kan-ça-tyel'-na is-piz-dya-rits-sa]
- Bu sınavlar yüzünden insan tamamen kafayı sıyırıp tükenebilir.
- Amı götü dağıtmak / Canı çıkana kadar hırpalanmak / Sürüm sürüm sürünmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Испиздяриться
Latin Transkripsiyonu: Ispizdyaritsya
Okunuşu ve Vurgu: [is-piz-dya-rits-sa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Rusçanın en yaygın ve ağır küfür köklerinden biri olan ve kadın cinsel organını tanımlayan пизда [piz-da] kelimesinden türetilmiştir. Kelime yapısı incelendiğinde, eylemin tamamlandığını, nihayete erdiğini veya aşırı bir dereceye ulaştığını gösteren ис- [is-] (из- [iz-] ön ekinin sessizleşmiş hali) ön eki dikkat çeker. Gövdedeki -яр- [-yar-] eki, fiile yoğunluk, kabalık ve pekiştirme anlamı katarken, dönüşlülük eki olan -ся [-sya] ise eylemin doğrudan özne üzerinde gerçekleştiğini belirtir. Bu bağlamda kelime, kelime kökeni itibarıyla "kendini tamamen siktirmek / canını çıkartana kadar kendini yıpratmak" gibi son derece kaba ve yıkıcı bir fiziksel/zihinsel durumu ifade eder.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Gündelik dilde veya standart argoda yorulmayı ifade eden устать [us-tat'] veya canı çıkmak anlamına gelen измучиться [iz-mu-çit-sya] fiilleri, yaşanan tükenmişliğin boyutunu vurgulamakta bazen yetersiz kalır. Bu gibi durumlarda, özellikle işçi sınıfı, askerler, ağır sanayi çalışanları ve sokak kültüründe fiziksel veya psikolojik sınırların tamamen aşıldığını, kişinin artık hareket edemeyecek veya düşünemeyecek raddeye geldiğini belirtmek için bu ağır küfürlü fiil tercih edilir. Rus sokak kültüründe bu ifade, kişinin maruz kaldığı ağır koşulların acımasızlığını ve buna karşı duyduğu isyanı en üst perdeden dışa vurma aracıdır. Sosyetik veya resmi ortamlarda kesinlikle tabu kabul edilen bu kelime, samimi ama son derece kaba sokak ve akran muhabbetlerinde durumun vehametini mizahi ve isyankar bir dille özetler.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.