Испиздяхиваться
(Ispizdyahivat'sya)- Aşırı derecede yorulmak, canı çıkmak, helak olmak: Fiziksel veya zihinsel güç gerektiren çok ağır bir işin, sürecin veya mücadelenin sonunda takatsiz kalıp tamamen tükenmek.
1. Örnek Cümle:- Каждый день я испиздяхиваюсь на этой чёртовой работе, сил больше нет. [kaj-dıy dyen' ya is-piz-dya-hi-va-yus' na e-tay çor-ta-vay ra-bo-ti, sil bol'-şe nyet]
- Her gün bu lanet olası işte canım çıkana kadar helak oluyorum, dermanım kalmadı.
2. Örnek Cümle:- Зачем так испиздяхиваться ради копеек? [za-çem tak is-piz-dya-hi-vat-sa ra-di ka-pe-yek]
- Üç kuruş için kendini bu kadar paralamaya, amını duman etmeye ne gerek var?
- Amı duman olana kadar yorulmak / Canı çıkana kadar helak olmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Испиздяхиваться
Latin Transkripsiyonu: Ispizdyahivat'sya
Okunuşu ve Vurgu: [is-piz-dya-hi-vat-sa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Rusçanın en üretken ve en ağır dört ana küfür kökünden biri olan, kadın cinsel organını temsil eden пизда [piz-da] kelimesinden türetilmiştir. Kelimenin morfolojik yapısı incelendiğinde; eylemin sınırına ulaşıldığını, dışa dönüklüğünü veya yoğunluğunu gösteren ис- [is-] (из- [iz-] ekinin ötümsüzleşmesiyle oluşan) ön eki, пизд- [pizd-] küfür kökü, eyleme süreklilik, alışkanlık ve süreç bildiren bir nitelik kazandıran -ива- [-iva-] eylemlik eki ve son olarak eylemin öznenin kendisine yönelik olduğunu gösteren dönüşlülük eki olan -ся [-sa] bir araya gelmiştir. Bu türetim zincirinin bir önceki halkası olan пиздячить [piz-dya-çit'] (sertçe vurmak, yoğun şekilde çalışmak, gitmek) kaba fiili, dönüşlülük ekiyle birleştiğinde eylemin yıkıcı gücünü doğrudan konuşucunun veya öznenin üzerine aktarır ve onu fiziksel/zihinsel bir yıpranışın nesnesi haline getirir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sokak dilinde, ağır sanayi işçileri arasında, şantiyelerde, askeri ortamlarda ve hapishane kültüründe standart dildeki утомляться [u-tam-lyat-sa] (yorulmak) veya уставать [us-ta-vat'] (tükenmek) fiilleri, maruz kalınan aşırı fiziksel ve psikolojik baskıyı tam olarak ifade etmekte yetersiz kalır. Bu gibi durumlarda konuşucular, içinde bulundukları tükenmişlik durumunu en radikal ve çarpıcı şekilde dışa vurmak için en ağır küfür köklerinden türetilen eylemleri tercih ederler. İспиздяхиваться [is-piz-dya-hi-vat-sa] fiili, kişinin çalışmaktan veya bir uğraştan ötürü adeta canının çıkmasını, helak olmasını, amiyane tabirle anasının ağlamasını ifade eder. Buradaki yorgunluk sıradan bir yorgunluk değil, geri dönülemez derecede yıpratıcı ve yırtıcı bir süreci betimler. Dönüşlülük eki olan -ся [-sa] sayesinde eylemi yapan kişi, kendi isteğiyle veya zorunlu olarak kendisini bu tükenişe teslim etmiş durumdadır. Rus argosunda bu tür kelimeler, toplumsal hiyerarşideki ağır iş koşullarına, sisteme veya otoriteye karşı pasif-agresif bir isyanın ve dilsel başkaldırının en uç örnekleridir.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).