Этакая мать
(Etakaya mat)- Şaşkınlık, öfke, hayal kırıklığı, bıkkınlık veya küçümseme ifadesi (Siktir be!, Lanet olsun!, Ulan!, Hassiktir!): Beklenmedik, olumsuz, sinir bozucu veya küçümsenen bir durum, olay veya kişi karşısında dile getirilen güçlü olumsuz tepki.
1. Örnek Cümle:- Этакая мать, я забыл ключи дома! [e-ta-ka-ya mat', ya za-bıl klyu-çi do-ma!]
- Siktir be, anahtarları evde unuttum!
2. Örnek Cümle:- Опять дождь? Этакая мать! [a-pyat' doşd'? e-ta-ka-ya mat'!]
- Yine mi yağmur? Lanet olsun!
3. Örnek Cümle:- Этакая мать, ну и зачем он так сделал? [e-ta-ka-ya mat', nu i za-çem on tak zdye-lal?]
- Ulan, ne diye böyle yaptı ki?
4. Örnek Cümle:- И этакая мать говорит, что это легко! [i e-ta-ka-ya mat' du-ma-yet, şto e-ta lyih-ko!]
- Hassiktir, bu da kolay olduğunu sanıyor!
- Şöyle bir sikilmiş ana
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Этакая мать
Latin Transkripsiyonu: Etakaya mat
Okunuşu ve Vurgu: [e-ta-ka-ya mat']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
'Этакая' [e-ta-ka-ya] sıfatı, 'şu türden', 'böyle bir' veya 'şöyle bir' anlamlarına gelir. 'Мать' [mat'] kelimesi ise 'anne' veya 'ana' demektir. Bu ifade, Rusçanın en ağır ve tabu küfürlerinden biri olan 'ебаная мать' [ye-ba-na-ya mat'] (sikilmiş ana, sikişmiş ana) ifadesinin yumuşatılmış, dolaylı veya örtmece (eufemizm) halidir. 'Ебаная' [ye-ba-na-ya] kelimesi, 'sikmek' anlamına gelen 'ебать' [ye-bat'] fiilinin geçmiş zaman edilgen ortacıdır. Bu argo ifadede 'ебаная' kelimesinin yerine 'этакая' kelimesinin getirilmesiyle, doğrudan tabu kelimenin kullanımından kaçınılmış ancak küfrün tonu ve ifade ettiği güçlü olumsuz duygu korunmuştur.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rusça küfür sisteminde, 'ебать' [ye-bat'] fiili ve türevleri, erkek cinsel organı anlamına gelen 'хуй' [huy] ve kadın cinsel organı anlamına gelen 'пизда' [piz-da] kökleri kadar temel bir yere sahiptir. 'Этакая мать' [e-ta-ka-ya mat'] ifadesi, doğrudan 'ебаная мать' [ye-ba-na-ya mat'] ifadesini kullanmak istemeyen ancak yine de güçlü bir öfke, şaşkınlık, hayal kırıklığı, bıkkınlık veya küçümseme ifade etmek isteyen kişiler tarafından tercih edilir. Bu, bir tür 'küfürlü dil oyunu' olarak işlev görür; doğrudan küfürlü kelime kullanılmadan aynı duygusal etki yaratılır. Özellikle resmi veya yarı resmi ortamlarda, hatta kadınların veya çocukların yanında, daha doğrudan ve kaba küfürlerden kaçınılması gereken durumlarda bu tür örtmecelere başvurulur. Dilbilimsel olarak bu tür yumuşatılmış küfürler, Sannikov'un incelediği 'dil oyunlarının' bir parçasıdır ve Zemskaya'nın belirttiği gibi 20. yüzyıl sonu Rus dilinin ironik ve dolaylı anlatım biçimlerini yansıtır. Levin'in 'Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine' çalışmasında da benzer örtmecelerin pragmatik işlevleri ele alınmıştır.