1. KELİME VE FONETİK

Kiril Yazılışı: Дёрнуть гуся
Latin Transkripsiyonu: Dyornut gusya
Okunuşu ve Vurgu: [dyor-nut' gu-sya]

2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)

Rusçada çekmek, birden çekivermek, sarsmak anlamına gelen дёрнуть [dyor-nut'] fiili ile kaz anlamına gelen гусь [gus'] kelimesinin genitif (ismin -i hali) formu olan гуся [gu-sya] sözcüğünün birleşiminden oluşur. Deyimsel yapı kelime kelime "kazı çekmek" veya "kazı silkelemek" anlamına gelir. Rus halk dilinde ve argosunda hayvan isimleri sıklıkla cinsel organları veya çeşitli fizyolojik eylemleri gizlemek amacıyla örtmece (eufemizm) olarak kullanılmıştır. Bu bağlamda "kaz", şekilsel benzerlik ve uzun boyunlu yapısı nedeniyle erkek cinsel organını sembolize eden bir metafor haline gelmiştir.

3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE

Erkekler arasında mastürbasyon eylemini ifade etmek için kullanılan bu deyim, Rus gençlik argosunda, askerlik jargonunda ve sokak dilinde oldukça popülerdir. Rus argosunda cinsel eylemleri tabulaştırmaktan kaçınmak ya da bu eylemleri mizahi, küçümseyici veya kaba bir dille normalleştirmek için çok sayıda metafor üretilmiştir. "Kazı çekmek" deyimi de bunlardan biridir. Benzer şekilde yılanı boğmak anlamına gelen душить змею [du-şit' zmi-yu] veya kel kafalıyı sıvazlamak anlamına gelen гонять лысого [ga-nyat' lı-sa-va] gibi ifadeler de aynı anlamsal kümede yer alır. Bu tür deyimlerin yaygınlığı, özellikle kapalı erkek topluluklarında (askeri kışlalar, cezaevleri, yurtlar) dilsel bir rahatlama ve ortak bir alt kültür dili oluşturma ihtiyacından kaynaklanır. Sokak jargonunda bu eylem, genellikle bir acizlik veya cinsel partner bulamama durumunun mizahi bir dille ele alınması olarak karşımıza çıkar.

4. KAYNAKÇA

• Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
• Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
• Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.