Довыебывать
(Dovıyebıvat')- Bir işi büyük bir uğraş, zorluk ve yıpranma süreci sonunda nihayete erdirmek (Zor bela tamamlamak): Standart dildeki "доделывать" eyleminin, canından bezdirici ve yıpratıcı bir süreci vurgulayan son derece kaba ve vurgulu biçimi.
1. Örnek Cümle:- Я весь день довыебывал этот чертов движок, но всё-таки запустил его. [ya ves' dyen' da-vı-ye-bı-val etat çortaf dvi-jok, no fso-taki za-pu-stil i-vo]
- Tüm gün bu lanet motoru sike sike tamamladım ama sonunda çalıştırmayı başardım.
2. Örnek Cümle:- Нам осталось только довыебывать этот отчет, и можно идти домой. [nam a-sta-las' tol-ka da-vı-ye-bı-vat' etat at-çot, i moj-na it-ti da-moy]
- Geriye sadece şu lanet raporu sike sike bitirmek kaldı, sonra eve gidebiliriz.
- Sike sike bitirmek / Büyük bir eziyetle sonuna kadar tamamlamak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Довыебывать
Latin Transkripsiyonu: Dovıyebıvat'
Okunuşu ve Vurgu: [da-vı-ye-bı-vat']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusçanın en üretken küfür köklerinden biri olan ve cinsel birleşme anlamına gelen ебать [yi-bat'] eylemine iki adet ön ekin (prefiks) eklenmesiyle türetilmiştir. Tamamlanmışlık ve sınır noktasına ulaşma bildiren до- ön eki ile dışarı çıkarma, yoğunluk veya bir işi sonuna kadar yapma anlamı katan вы- ön eki bir araya gelmiştir. Son olarak eylemin süreklilik ve süreç bildiren bitmemişlik (imperfektif) biçimini oluşturmak amacıyla -ыва- eki getirilmiştir. Kelimenin argo dışı standart dildeki tam karşılığı доделывать [da-dye-lı-vat'] (tamamlamak, son rötuşlarını yapmak, bitirmek) eylemidir. Argo kökenli bu yapı, bir işin sadece bitirildiğini değil, aynı zamanda çok büyük bir eziyet, uğraş ve yıpranma sürecinin ardından tamamlandığını ifade eder.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sokak dilinde ve işçi argosunda, teknik veya fiziksel açıdan insanı canından bezdiren işlerin tamamlanma sürecini anlatmak için standart kelimeler yetersiz kalır. Bu gibi durumlarda, dilin ekspresif gücünü artırmak amacıyla küfür köklü kelimeler tercih edilir. Довыебывать [da-vı-ye-bı-vat'] eylemi, özellikle sanayide, şantiyelerde, oto tamirhanelerinde veya bilgisayar programcılığı gibi yoğun hata ayıklama (debugging) gerektiren alanlarda kullanılır. Kelime, üzerinde çalışılan nesneyle adeta bir "savaş" verildiğini, nesnenin direncinin kırıldığını ve en nihayetinde zorla da olsa işin tamamlandığını gösterir. Sosyalist çalışma kamplarında (Gulag) ve Sovyet sonrası ağır sanayi kültüründe, işçilerin yetersiz ekipman veya zorlu koşullar altında bir projeyi teslim etmek zorunda kaldıklarında sıkça kullandıkları bir bıkkınlık ve gurur ifadesidir. İşin niteliğinin zorluğunu vurgulayarak konuşucunun harcadığı yoğun emeği meşrulaştırır.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского argо (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).