Доснашивать
(Dosnaşıvat')- Sürekli dırdırla, sataşmayla veya darlamayla birinin canını okumak, iliğini kurutmak, yıpratmak (Доебывать anlamında): Karşıdaki insanı sürekli kusur bularak, baskı altında tutarak veya darlayarak ruhsal olarak tamamen tüketmek.
1. Örnek Cümle:- Хватит меня доснашивать своими глупыми вопросами! [hva-tit mi-nya da-sna-şı-vat' sfa-i-mi glu-pı-mi vap-ro-sa-mi]
- Saçma sapan sorularınla canımı okumayı (iliğimi kurutmayı) bırak artık!
2. Örnek Cümle:- Начальник опять весь день меня доснашивал по поводу отчёта. [na-çal'-nik a-pyat' ves' dyen' mi-nya da-sna-şı-val pa po-va-du at-ço-ta]
- Müdür yine rapor yüzünden bütün gün canımı okudu (beni darlayıp durdu).
- Bir giysiyi sonuna kadar giyip eskitmek
- Canını okumak, iliğini kurutmak (mecazi)
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Доснашивать
Latin Transkripsiyonu: Dosnaşıvat
Okunuşu ve Vurgu: [da-sna-şı-vat']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Standart Rusçada доснашивать [da-snа-şı-vat'] fiili, до- [da-] (bir eylemin tamamlanmasını, sonuna kadar getirilmesini bildiren önek) ile снашивать [snа-şı-vat'] (aşındırmak, eskitmek, yıpratmak) fiilinin birleşiminden türetilmiştir. Kelimenin temel düz anlamı "bir kıyafeti veya ayakkabıyı tamamen eskiyene, yırtılana kadar giymek, eskitmek, tüketmektir". Argo ve sokak dilinde ise bu kelime, can sıkıcı dırdırlarla veya sürekli sataşmalarla bir insanın psikolojisini tamamen çökertmek, ruhsal olarak posasını çıkarmak anlamındaki ağır küfürlü доебывать [da-ye-bı-vat'] fiilinin yerine kullanılan örtmece (eufemizm) bir yapıya dönüşmüştür. Доебывать [da-ye-bı-vat'] fiili ise Rusçanın en yaygın küfür köklerinden biri olan ve cinsel birleşme bildiren ебать [ye-bat'] fiilinden türetilmiştir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sokak jargonunda ve alt kültürlerde, fiziksel nesnelere yönelik hırpalama, eskitme ve aşındırma fiilleri sıklıkla insanlar üzerindeki psikolojik baskıyı, yıldırma veya darlama eylemlerini tasvir etmek için mecazlaştırılır. Bir insanın başka birine sürekli kusur bularak, yersiz taleplerde bulunarak veya durmaksızın dırdır ederek hayatı dar etmesi eylemi, hedef kişinin adeta eski bir hırka gibi "yıpratılıp eskitilmesi" (доснашивать [da-sna-şı-vat']) şeklinde betimlenir. Bu kullanım, doğrudan ağır küfür içeren kelimeleri sarf etmekten kaçınmak istenen ama aynı derecede kaba ve yıpratıcı bir mesajın verilmek istendiği durumlarda tercih edilir. Özellikle askeri kışlalardaki hiyerarşik baskılarda, hapishane koğuşlarındaki yıldırma politikalarında ve iş hayatındaki bezdirici (mobbing) ilişkilerde sıklıkla kendine yer bulur.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).