Доснашиваться
(Dosnaşivat'sya)- Sataşmak, kaşınmak, bela aramak (Kışkırtıcı şekilde üstüne gitmek): Birine veya bir şeye sürekli musallat olarak sabır sınırlarını zorlamak ve dayağı/belayı göze almak.
1. Örnek Cümle:- Ты сейчас доснашиваешься, я тебе точно челюсть сломаю! [tı sey-ças das-na-şi-va-yeş-sya, ya ti-bye toç-na çe-lyust' sla-ma-yu]
- Şu an resmen kaşınıyorsun, yeminle çeneni kıracağım!
2. Örnek Cümle:- Хватит доснашиваться до каждого прохожего, пошли отсюда. [hva-tit das-na-şi-vat-sa da kaj-da-va pra-ho-ji-va, paş-li at-syu-da]
- Her geçene sataşmayı kes artık, gidelim buradan.
- Kusur bulmak, musallat olmak, kafayı takmak (Gereksiz yere didikleip durmak): Bir nesneye, duruma ya da insana takıntı derecesinde takıp sürekli sorun çıkarmak.
1. Örnek Cümle:- Чего ты доснашиваешься до моих ботинок? Обычные кроссовки. [çi-vo tı das-na-şi-va-yeş-sya da ma-ih ba-ti-nak? a-bıç-nı-ye kra-sof-ki]
- Benim ayakkabılarıma ne takıp duruyorsun? Normal spor ayakkabı işte.
2. Örnek Cümle:- Он доснашивается до каждой мелочи в отчёте, работать невозможно. [on das-na-şi-va-ye-tsya da kaj-day mye-la-çi v at-ço-ti, ra-bo-tat' ni-vaz-moj-na]
- Rapordaki her ufak tefek şeye kafayı takıp kusur buluyor, çalışmak imkansız.
- Eskiyene, yırtılana kadar giyilmek / Kendi kendini yıpratmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Доснашиваться
Latin Transkripsiyonu: Dosnaşivat'sya
Okunuşu ve Vurgu: [das-na-şi-vat-sa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusça standart dilde "bir kıyafeti artık tamamen eskiyene, yırtılana kadar giymek, tüketmek" anlamına gelen доснашивать [das-na-şi-vat'] fiilinden türetilmiştir. Bu fiil ise "giymek, taşımak" kökünden gelen носить [na-sit'] ve "sonuna kadar yapmak, bitirmek" anlamı katan до- [da-] ön ekinin birleşimiyle oluşur. Sokak argosunda ve kaba dilde bu kelime, anlamsal bir kaymaya uğrayarak fiziksel bir yıpranma mecazından, sabrı tüketme, sınırları zorlama ve nihayetinde bir kavgayı veya cezayı "hak etme" (yani kışkırtma yapma) durumuna evrilmiştir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Sokak kültüründe ve gençlik jargonunda bu kelime, doğrudan доебываться [da-ye-bı-vat-sa] (sataşmak, musallat olmak, kaşınmak) ağır küfürlü fiilinin daha az kaba ama aynı derecede tehditkar bir alternatifi olarak kullanılır. Kelimenin temelinde yatan mantık, bir kişinin sergilediği kışkırtıcı, rahatsız edici veya ukala tavırlarla kendi güvenliğini, şansını veya karşısındakinin sabrını adeta "eski bir kıyafet gibi yıpratıp tüketmesidir". Sokak hiyerarşisinde biriyle durduk yere uğraşan, laf atan veya kural çiğneyen birine yönelik "Sınırları zorluyorsun, dayak yiyerek kendi sonunu hazırlıyorsun" uyarısı bu kelime üzerinden yapılır. Rus cezaevi argosunda (Fenya) ve sokak raconunda, bir kişinin hak etmediği bir konuma göz dikmesi veya haddini aşması da kendi kaderini yıpratmak yani доснашиваться [das-na-şi-vat-sa] olarak tanımlanır.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского argо (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.