Досикаться
(Dosikatsya)- Sızlanarak, ağlayıp sızlayarak veya altına kaçırarak istediğini yaptırmak (Alaycı/Kaba): Genellikle çocuksu bir tavırla sürekli şikayet edip en sonunda amacına ulaşmak.
1. Örnek Cümle:- Он всё-таки досикался своего, выпросил эту игрушку. [on fso-taki da-si-kal-sa sva-ye-vo, vıp-ra-sil e-tu ig-ruş-ku]
- Sızlana sızlana (altına işeye işeye) sonunda istediğini elde etti, o oyuncağı yalvara yalvara aldırdı.
2. Örnek Cümle:- Хватить ныть, ты уже досикался до того, что тебе все уступают. [hva-tit' nıt', tı u-je da-si-kal-sa da ta-vo, şto ti-bye fse us-tu-pa-yut]
- Mızmızlanmayı kes, ağlayıp sızlayarak herkesin sana boyun eğmesini sağladın zaten.
- Korkaklık, sızlanma veya sinir bozucu davranışlarla belasını bulmak (Mecazi/Sokak argosu): Bir şeyi kaşınarak, korkarak veya ısrarla sınırları zorlayarak kötü bir noktaya getirmek.
1. Örnek Cümle:- Смотри, досикаешься ты у меня, быстро по шее получишь! [smat-ri, da-si-ka-eş-sa tı u mi-nya, bıs-tra pa şe-ye pa-lu-çiş]
- Bak görersin, kaşınmaya (sızlanıp durmaya) devam et sen, yakında boynunun ölçüsünü alırsın!
- İşeye işeye bir şeyi elde etmek / Çişini yaparak bir sonuca ulaşmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Досикаться
Latin Transkripsiyonu: Dosikatsya
Okunuşu ve Vurgu: [da-si-kat-sa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusça kaba/sokak dilinde "çiş yapmak, işemek" anlamına gelen ve daha çok çocuksu veya hafifletilmiş bir kaba ton taşıyan сикать [si-kat'] fiilinden türetilmiştir. Bu fiilin kökü, daha ağır ve doğrudan bir küfür/kaba kelime olan ссать [ssat'] (işemek, argoda korkmak) eylemine dayanır. Kelimenin başına gelen до- [da-] ön eki, bir eylemin sınırına kadar yapılması, o eylem yüzünden bir sonuca ulaşılması veya o eylemin olumsuz bir noktaya varması anlamını katar. Sondaki dönüşlülük eki olan -ся [-sa] ile birleştiğinde eylem, "işeye işeye nihayet bir şeyi elde etmek" veya "işeme/sızlanma eylemini sınır noktasına kadar götürmek" anlamını kazanır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sokak argosunda ve halk dilinde, bir eylemin sonuna kadar götürülüp belaya yol açmasını anlatan доиграться [da-ig-rat-sa] (oynaya oynaya belasını bulmak) veya ağır küfür jargonu içeren допиздеться [da-piz-det-sa] (konuşa konuşa belasını bulmak) gibi kalıplar mevcuttur. Досикаться [da-si-kat-sa] da bu mantık yapısının idrar/korku metaforu üzerinden kurulmuş kaba bir varyasyonudur. Tarihsel olarak, özellikle küçük çocukların altını ıslatması veya sürekli sızlanarak yatakta çişini yapması sonucu aileden ceza alması ya da bir şekilde istediğini yaptırması durumundan türemiştir. Yetişkin jargona aktarıldığında ise bu ifade, bir kişinin mızmızlanarak, sızlanarak, korkaklık yaparak ya da sinir bozucu şekilde ısrar ederek en nihayetinde bir sonucu (genellikle hak ettiği cezayı veya olumsuz bir tepkiyi) provoke etmesi durumunu tanımlamak için alaycı ve aşağılayıcı bir tonda kullanılır.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.