Досеколиться
(Dosekolitsya)- Flörtün, cilvenin veya nazın dozunu kaçırarak işi çıkmaza sokmak ya da olumsuz bir sonuca yol açmak: Karşı tarafa aşırı oyun oynamak veya kendini naza çekmek yüzünden o kişiyi kaybetmek ya da istenmeyen bir duruma düşmek.
1. Örnek Cümle:- Она досеколилась — теперь он на неё даже смотреть не хочет. [a-na da-se-ka-lits-ya — ti-pyer' on na ni-yo da-je sma-tryet' ni ho-çet]
- O kadar naz yaptı ve cilve oyunları oynadı ki sonunda her şeyi mahvetti; adam şimdi yüzüne bile bakmak istemiyor.
2. Örnek Cümle:- Хватит со всеми кокетничать, досеколишься когда-нибудь! [hva-tit sa fse-mi ka-kyet-ni-çat', da-se-ka-liş-sya kag-da-ni-but']
- Önüne gelenle flört edip durmayı kes, bir gün başını fena belaya sokacaksın!
- Fazla nazın aşık usandırması sonucu yalnız kalmak / Oyun yaparken elindekinden olmak: Çapkınlık veya cilveyle insanları manipüle etmeye çalışırken oyunun ters tepmesi.
1. Örnek Cümle:- Досеколилась девка, осталась у разбитого корыта. [da-se-ka-lits-ya dyef-ka, a-sta-las' u raz-bi-ta-va ka-rı-ta]
- Kız o kadar oyun oynayıp durdu ki sonunda elde avuçta hiçbir şey kalmadan tek başına kalakaldı.
- Cilveleşe cilveleşe istenmeyen bir noktaya varmak / Flörtün dozunu kaçırıp başına bela açmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Досеколиться
Latin Transkripsiyonu: Dosekolitsya
Okunuşu ve Vurgu: [da-se-ka-lits-ya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu fiil, Rusçada bir şeyin sınırına ulaşmayı, aşırılığa kaçıp olumsuz bir sonuç elde etmeyi belirten до- [da-] ön eki, bölgesel ağızlarda cilve yapmak, nazlanmak, kapris yapmak veya dikkati üzerine çekmek anlamına gelen секолить [se-ka-lit'] (veya секаться [se-kat-sya]) eylemi ve dönüşlülük bildiren -ся [-sya] ekinin birleşiminden türetilmiştir. Rus halk ağzında ve eski taşra lehçelerinde сека [se-ka] kelimesi inatçı, kaprisli veya cilveli davranışları tanımlar. Kelimenin yapısı, Rusça argoda çok yaygın olan ve eylemin dozunu kaçırarak başına bela açmayı ifade eden доиграться [da-ig-rat-sya] (oynaya oynaya bela bulmak) veya ağır küfür jargonu olan допиздеться [da-piz-dets-ya] (konuşa konuşa bela bulmak) gibi kelimelerin mantığıyla birebir örtüşür.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus gençlik ve sokak argosunda bu kelime, özellikle karşı cinsle olan ilişkilerde flörtün, nazın veya cilveleşmenin dozunu kaçırıp sonunda işleri berbat eden kişiler için kullanılır. Rus kültüründe flörtleşme ve kur yapma süreçlerinde tarafların birbirini sınaması yaygındır; ancak bu durumun manipülasyona veya aşırı kibirli bir tavra dönüşmesi hoş karşılanmaz. Kelime tam olarak bu sınırı aşan, cilveli oyunları yüzünden partnerini kaybeden, kendini komik duruma düşüren veya istenmeyen sosyal/fiziksel sonuçlarla (örneğin istenmeyen hamilelikler veya ilişkideki sert kavgalar) karşı karşıya kalan durumları tanımlamak için biçilmiş kaftandır. Bölgesel dilden sokak jargonuna transfer olmuş bu yapı, bir kişinin kendi cilvesinin kurbanı olma durumunu mizahi ama iğneleyici bir tonla özetler.
4. KAYNAKÇA
- Dal, V. I. (1863-1866). Толковый словарь живого великорусского языка (Yaşayan Büyük Rus Dilinin Açıklamalı Sözlüğü).
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского argо (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).