Допиздяшиться
(Dopizdyaşitsya)- Zorlukla, yorucu bir yolculuğun ardından bir yere varmak veya ulaşmak (Добраться): Bir hedefe çok büyük çaba harcayarak, yürüyerek veya zorlukla veya zor koşullarda seyahat ederek nihayet ulaşmak.
1. Örnek Cümle:- Мы всю ночь шли пешком через этот грёбаный лес и наконец-то допиздяшились до деревни. [mı fsu noç şli piş-kom tye-riz etat gryo-banıy lyis i na-ka-nyets-ta da-piz-dya-şi-lis' da di-ryev-ni]
- Bütün gece o lanet ormanın içinden yürüdük ve nihayet köye kapağı attık.
2. Örnek Cümle:- Как вы вообще туда допиздяшились по такой грязи? [kak vı va-ap-şçe tu-da da-piz-dya-şi-lis' pa ta-koy grya-zi]
- Bu çamurda oraya kadar nasıl ulaştınız lan?
- Bir şeyi nihayet düşünerek bulmak, akıl etmek, bir sonuca varmak (Додуматься): Uzun süre kafa yorduktan sonra bir konuyu çözmek veya beklenmedik bir çıkarım yapmak.
1. Örnek Cümle:- Он долго соображал и наконец допиздяшился, как починить этот мотор. [on dol-ga sa-ab-ra-jal i na-ka-nyets da-piz-dya-şıl-sya, kak pa-çi-nit' etat ma-tor]
- Uzun süre kafa yordu ve nihayet bu motorun nasıl tamir edileceğini akıl etti.
2. Örnek Cümle:- Надо же было допиздяшиться до такой глупости! [na-da jı bı-la da-piz-dya-şit-sya da ta-koy glu-pas-ti]
- Böyle bir aptallığı akıl etmek de ancak sana yakışırdı! (böyle bir saçmalığı nasıl düşünebildin!)
- Sürünerek/zorlukla varmak, ucu ucuna ulaşmak; nihayet akıl etmek / düşünüp bulmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Допиздяшиться
Latin Transkripsiyonu: Dopizdyashitsya
Okunuşu ve Vurgu: [da-piz-dya-şit-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusçanın en üretken ve yaygın küfür köklerinden biri olan ve kadın cinsel organı anlamına gelen пизда [piz-da] kökünden türetilmiştir. Bu kök, zamanla eylemin şiddetini, yönünü veya tarzını belirtmek üzere çok çeşitli ön ekler ve son ekler alarak zengin bir fiil kategorisi oluşturmuştur. Fiilin gövdesini oluşturan пиздяшить [piz-dya-şit'] eylemi, argoda son derece dinamik, hızlı veya zorlu bir şekilde hareket etmeyi, gitmeyi veya bir işi yoğun bir çabayla yapmayı ifade eder. Bu fiilin başına, sınır, hedef veya nihai sonuca ulaşma anlamı katan до- [da] ön eki ve eylemin özneye geri döndüğünü gösteren -ся [-sya] dönüşlülük eki getirilmiştir. Böylece ortaya çıkan допиздяшиться [da-piz-dya-şit-sya] kelimesi, kelime anlamı olarak zorlu bir sürecin ardından nihayet hedeflenen noktaya ulaşmayı veya zihinsel bir çaba sonucunda bir fikre varmayı tanımlar.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sokak dilinde ve günlük kaba konuşmada, standart dildeki eylemlerin daha vurucu, ekspresif ve duygusal tonlarla ifade edilmesi yaygındır. Standart Rusçadaki добраться [dab-rat'-sya] (ulaşmak, varmak) ve додуматься [da-du-mat'-sya] (akıl etmek, nihayet akıl sır erdirmek, bulup çıkarmak) fiillerinin kaba ve ekspresif muadili olarak işlev görür. Bir yere çok uzun, yorucu veya dolambaçlı yollardan yürüyerek ya da zorlu koşullarda seyahat ederek varmak durumunda, eylemin ne kadar zahmetli olduğunu vurgulamak için kullanılır. İkinci anlamı olan "додуматься" (düşünüp taşınıp bir fikre varmak, akıl etmek) bağlamında ise, genellikle şaşkınlık, hafif bir alay veya birinin nihayet doğru ya da beklenmedik bir çıkarımda bulunmasını ifade etmek için tercih edilir. Rus argosunda bu tür güçlü köklere sahip kelimeler, konuşmanın monotonluğunu kırmak ve muhatap üzerinde duygusal bir etki yaratmak amacıyla sıklıkla kullanılır.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).