Допиздяхиваться
(Dopizdyahivat'sya)- Canı çıkana kadar çalışmak, yıpranmak, tükenmek: Fiziksel veya zihinsel kapasitesinin sınırlarını zorlayarak aşırı çalışmak ve kendini harap etmek.
1. Örnek Cümle:- Мы вчера на стройке допиздяхивались до полуночи. [mı fçi-ra na stroy-ki da-piz-dya-hi-va-lis' da pa-lu-na-çi]
- Dün şantiyede gece yarısına kadar canımız çıkana kadar çalıştık.
2. Örnek Cümle:- Хватит допиздяхиваться, иди домой отдыхай. [hva-tit da-piz-dya-hi-vat-sya, i-di da-moy ad-dı-hay]
- Yeter artık kendini paralarcasına çalıştığın, eve git dinlen.
- Canı çıkana / amı götü dağıtana kadar çalışmak
- Kendini yıpratacak derecede aşırı çalışıp tükenmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Допиздяхиваться
Latin Transkripsiyonu: Dopizdyahivatsya
Okunuşu ve Vurgu: [da-piz-dya-hi-vat-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusçadaki sınır veya bitiş belirten до- [do-] ön eki ile kadın cinsel organı anlamına gelen ve en üretken küfür köklerinden biri olan пизда [piz-da] kelimesinin birleşiminden türetilmiştir. -яхива- fiil yapım eki ve dönüşlülük bildiren -ся [-sya] ekiyle birleşerek "kendini yıpratacak derecede ağır ve yoğun bir iş yükü altında ezilmek" anlamını kazanmıştır. Kelimenin kökeni, dilin kaba ve argo katmanında yer alan küfürlü kelimelerin, fiziksel durumları ve eylemleri abartılı bir şekilde ifade etmek üzere nasıl dönüştüğünün en belirgin örneklerindendir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus işçi sınıfı ve yeraltı kültüründe ağır çalışma koşulları, sıklıkla en kaba küfür köklerinden türetilen eylemlerle tasvir edilir. Bu kelime, sıradan bir yorgunluğun çok ötesinde, kişinin canı çıkana, adeta fiziken ve ruhen tükenene kadar çalışmasını betimler. Sovyetler Birliği dönemindeki ağır sanayi, inşaat ve Gulag çalışma kampları gibi zorlu koşullarda, işçilerin kendilerini harap edercesine çalışmalarını ironik ve isyankar bir dille anlatmak için sokak diline yerleşmiştir. Günümüzde ise ofis ortamlarından ağır beden işçiliğine kadar her alanda, kişinin iş yükü altında ezilerek kendi sağlığını veya dengesini kaybetme derecesine gelmesini ifade etmek için kaba argo bağlamında yaygın olarak kullanılmaktadır.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского argо (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.