Домандякиваться
(Domandyakivat'sya)- Israrcı, rahatsız edici veya uygunsuz davranışlarla (genellikle olumsuz) bir sonuca ulaşmak; hak ettiğini bulmak, başına iş açmak: Kişinin sürekli dırdır etmesi, şikayet etmesi veya talepleriyle çevresini bezdirerek, en sonunda genellikle kendi zararına olacak bir duruma düşmesi. Bu ifade, kişinin sinir bozucu ısrarının yarattığı kaçınılmaz ve olumsuz bir sonucu vurgular.
1. Örnek Cümle:- Ты так до этого домандякаешься, что потом будешь локти кусать. [tı tak da e-ta-va da-man-dya-ka-yeş-sya, şto pa-tom bu-dyeş lak-ti ku-sat']
- O kadar çok ısrar edeceksin ki, sonunda pişman olacaksın. (Bunu yapa yapa başına bela açacaksın, sonra da dizini döveceksin.)
2. Örnek Cümle:- Ну что, домандякался? Теперь расхлёбывай, сам виноват. [nu şto, da-man-dya-kal-sya? ti-pyer' ras-hlyo-bı-vay, sam vi-na-vat]
- Eee, istediğin oldu mu? Şimdi çek cezasını, kendi suçun.
- Bir şeyi sürekli dile getirerek, sıkıştırarak veya baskı yaparak amacına ulaşmak (genellikle pejoratif): Bir kişinin, muhatabını yorarak veya sabrını zorlayarak, aslında istenmeyen bir şeyi elde etmesi durumu.
1. Örnek Cümle:- Она домандякалась до того, что её уволили. [a-na da-man-dya-ka-las' da ta-vo, şto ye-yo u-vo-li-li]
- O kadar çok ısrar etti ki, sonunda işten kovuldu. (Çok dil döktü, sonucunda işinden oldu.)
- Uğraşarak ulaşmak / Israrla elde etmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Домандякиваться
Latin Transkripsiyonu: Domandyakivat'sya
Okunuşu ve Vurgu: [da-man-dya-ki-vat'-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
«Домандякиваться» kelimesi, Rusçada "başarmak, elde etmek, amacına ulaşmak" anlamlarına gelen nötr fiil «добиваться» [da-bi-va-t'sya] fiilinin kaba ve küfürlü bir karşılığıdır. Kelimenin kökeninde, kadın cinsel organı anlamına gelen kaba ve müstehcen «манда» [man-da] kökü yatar. Bu kök, Rus argosunda ve ağır küfürde yaygın olarak kullanılır. Başına gelen «до-» [do-] ön eki, bir eylemin tamamlandığını, belirli bir sonuca ulaşıldığını veya bir sınırı aşıldığını ifade eder. Kelimenin genel yapısı, nötr bir fiilin (добиваться) kaba bir kökle (манда) birleştirilerek, eylemin kendisini veya sonucunu aşağılayıcı, rahatsız edici ve genellikle olumsuz bir bağlama sokmasını sağlar. Bu tür kelimeler, konuşmacının aşırı bıkkınlığını, öfkesini veya muhatabına karşı duyduğu küçümsemeyi ifade etmek için kullanılır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
«Домандякиваться» fiili, Rus argosunda ve gündelik kaba dilde sıkça rastlanan, bir kişinin ısrarcı, rahatsız edici veya uygunsuz davranışlarla nihayetinde bir şeye ulaştığını, ancak bu ulaşımın genellikle kişinin zararına veya çevresindekileri bezdiren bir şekilde gerçekleştiğini ifade eden bir fiildir. Bu kelime, "kendi kuyusunu kazmak", "hak ettiğini bulmak" veya "çok dilli olmakla başına bela almak" gibi anlamlar taşır. İfadenin kaba ve aşağılayıcı tonu, konuşmacının muhatabının davranışlarından duyduğu bıkkınlığı ve sonucun kaçınılmaz olumsuzluğunu vurgular. Rus dilindeki pek çok ağır küfürlü ifade gibi, bu kelime de sadece basit bir hakaret değil, aynı zamanda bir tür duygusal deşarj ve toplumsal normlara meydan okuma işlevi görür. Özellikle, Sovyet sonrası dönemde dilin gevşemesi ve kaba ifadelerin yaygınlaşmasıyla birlikte, bu tür "daha güçlü" fiillerin kullanımı artmıştır (Zemskaya, 1996). Argo sözlüklerinde (Elistratov, 2000; Mokienko & Nikitina, 2000) geniş yer bulan bu kelime, bazen bir kişinin sürekli şikayet ederek, sızlanarak veya taleplerini tekrarlayarak karşısındakini canından bezdirmesi ve bunun sonucunda elde ettiği, genellikle olumsuz olan durumu anlatmak için kullanılır. Pragmatik açıdan (Levin, 1986), bu tür ifadeler, doğrudan bir eylemi betimlemekten ziyade, konuşmacının duruma ve kişiye karşı gösterdiği güçlü olumsuz tavrı ve yargıyı yansıtır.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Zemskaya, E. A. (1996). Русский язык конца XX столетия (20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili).