Домандачивать
(Domandyaçivat')- Zar zor, canı çıkarak, sürünerek bir yere ulaşmak: Fiziksel engeller, yorgunluk, sarhoşluk veya hava şartları nedeniyle bir hedefe çok büyük güçlükle varmak.
1. Örnek Cümle:- Мы под дождём до этой деревни еле домандячивали. [mı pad da-jdyom da e-tay di-rev-ni ye-le da-man-dya-çi-va-li]
- Yağmurun altında bu köye götümüzü yırta yırta zar zor vardık.
2. Örnek Cümle:- Смотри, как он пьяный домандячивает до своего подъезда. [smat-ri, kak on pya-nıy da-man-dya-çi-va-yet da sva-ye-vo pad-ye-zda]
- Şuna bak, sarhoş haliyle apartman kapısına kadar nasıl sürüne sürüne gidiyor.
- Sürüne sürüne varmak / Götünü yırta yırta ulaşmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Домандачивать
Latin Transkripsiyonu: Domandyaçivat'
Okunuşu ve Vurgu: [da-man-dya-çi-vat']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusça küfürlü ve kaba jargonda kadın cinsel organını ifade eden манда [man-da] kökünden türetilmiştir. Rusçada bir eylemin tamamlandığını, sınıra ulaştığını veya bir yere varıldığını gösteren до- [da-] ön eki ile süreklilik ve tekrarlama bildiren -ива- [-iva-] eylemlilik sonson eki birleşerek bu fiili oluşturmuştur. Küfür kökenli kelimelerden hareket yönelimli fiiller türetmek, Rus argosunun en üretken alanlarından biridir. Örneğin benzer şekilde пизда [piz-da] kökünden türetilen допиздывать [da-piz-dı-vat'] veya хуй [huy] kökünden türetilen дохуяривать [da-hu-ya-ri-vat'] fiilleri de benzer dilsel mekanizmalarla oluşturulmuş kaba hareket fiilleridir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sokak argosunda ve kaba halk dilinde bu ifade, bir yere son derece büyük bir fiziksel zorlukla, yavaşça, sürünerek veya canı çıkarak varmayı betimler. Standart dildeki добираться еле-еле [da-bi-rat-sa ye-le ye-le] (zar zor ulaşmak) veya плестись [pli-stis'] (tıngır mıngır gitmek, sürünmek) fiillerinin son derece kaba, ekspresif ve argodaki karşılığıdır. Kelimenin kullanımı, kişinin ulaştığı noktaya varırken tüm enerjisini tükettiğini, adeta perişan olduğunu vurgular. İşçi sınıfı, askerler ve sokak gençliği arasında yaygın olan bu ifade, otoriteye veya zorlu yaşam koşullarına karşı duyulan bıkkınlığı dışa vurmak için tercih edilir.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.