Домандячиться
(Domandyaçitsya)- Israrla ve genellikle uygunsuz/akılsızca uğraşarak (çoğunlukla olumsuz bir sonucu) elde etmek/başarmak; kendi kendini (genellikle kötü bir duruma) sokmak: Kendi aptallığı, inatçılığı veya aşırıya kaçan davranışları sonucunda istenmeyen veya sorunlu bir durumu gerçekleştirmek.
1. Örnek Cümle:- Ну вот, домандячился! Теперь сиди и расхлёбывай. [nu vot, da-man-dya-çil-sa! ti-pyer si-di i ras-hlyo-bı-vay.]
- İşte, sonunda yaptın yapacağını! Şimdi otur ve kendi açtığın pisliği temizle.
2. Örnek Cümle:- Он так долго приставал, что в конце концов домандячился до того, что его уволили. [on tak dol-ga pris-ta-val, şto v kan-tse kan-tsov da-man-dya-çil-sa da ta-vo, şto ye-vo u-vo-li-li.]
- O kadar çok taciz etti ki, en sonunda kendini kovdurmayı başardı (işinden oldu).
- Ulaşmak / Başarmak / Elde etmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Домандячиться
Latin Transkripsiyonu: Domandyaçitsya
Okunuşu ve Vurgu: [da-man-dya-çit-sa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Fiil, Rusçanın en ağır küfür köklerinden biri olan ve kadın cinsel organı anlamına gelen пизда [piz-da] kelimesinin türevi olan манда [man-da] kökünden gelir. Rusça fiil yapısına bakıldığında, önüne eklenen до- [do-] ön eki bir eylemin tamamlanmasını, belirli bir sonuca ulaşılmasını veya bir noktaya kadar gelinmesini ifade eder. Fiile eklenen -ячить [ya-çit'] son eki ise genellikle halk dilinde ve argoda görülen, eyleme abartılı, yoğun, sakar veya aşırı bir nitelik katan bir fiil yapım ekidir. Son olarak, -ся [sya] dönüşlülük/edilgenlik ekidir ve eylemin özne üzerinde gerçekleştiğini veya öznenin kendisi için bir sonuç doğurduğunu belirtir. Dolayısıyla, kelime temelde ‘mandaca’ (yani aptalca, inatçı, uygunsuz veya aşırı) davranarak bir sonuca ulaşmayı ima eder. Bu argo fiil, normal dildeki «добиться» [da-bit-sa] (ulaşmak, başarmak, elde etmek) fiilinin aşırı kaba ve olumsuz çağrışımlı bir karşılığıdır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Домандячиться [da-man-dya-çit-sa] fiili, Rus küfür jargonu içinde kendine özgü bir yere sahiptir ve genellikle bir kişinin kendi aptallığı, inatçılığı, aşırıya kaçan davranışları veya provokasyonları sonucunda olumsuz, istenmeyen veya sorunlu bir durumu 'başarması' veya 'kendine getirmesi' anlamında kullanılır. Bu ifade, 'başına iş açmak', 'kendi kuyusunu kazmak', 'hak ettiğini bulmak' gibi Türkçe deyimlere benzer bir çağrışıma sahiptir, ancak çok daha kaba ve aşağılayıcı bir tona sahiptir. Kişinin bizzat kendi tutum ve eylemleriyle belirli bir noktaya geldiğini, genellikle de bu noktanın hoş olmadığını vurgular. Örneğin, birisi sürekli kuralları çiğnerse veya otoriteye meydan okursa ve sonunda işinden olursa, bu fiil durumu alaycı, öfkeli veya bıkkın bir şekilde açıklamak için kullanılabilir. Sovyetler Birliği döneminde ve sonrasında, yeraltı kültürü ve günlük hayatın zorlukları içinde gelişen bu türden argo ifadeler, toplumsal hoşnutsuzluğu, hayal kırıklığını veya birbiriyle alay etmeyi dile getirmenin bir yolu olarak yaygınlaşmıştır. Özellikle sert, stresli veya hiyerarşik ortamlarda (örneğin hapishanelerde, askerde, şantiyelerde) bireyin kendi hatalı davranışlarıyla bir şeyi 'başarması' durumunu özetler.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата. Limbus Press.
- Zemskaya, E. A. (1996). Русский язык конца XX столетия (20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili).