1. KELİME VE FONETİK

Kiril Yazılışı: Домандоваться
Latin Transkripsiyonu: Domandovatsya
Okunuşu ve Vurgu: [da-man-da-vats-sa]

2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)

Kelime, Rusçadaki ağır küfür köklerinden biri olan ve kadın cinsel organını ifade eden манда [man-da] sözcüğünden türetilmiştir. Rusça argo dilinde bu kökten türeyen мандовать [man-da-vat'] fiili, standart dildeki 'komuta etmek', 'emirler yağdırmak' anlamına gelen командовать [ka-man-da-vat'] fiilinin kaba bir kelime oyunuyla deforme edilmiş halidir. Bu kelimenin başına gelen ve eylemin sınırına, aşırı noktasına ulaşıp olumsuz sonuçlanmasını bildiren до- [da] öneki ve dönüşlülük eki olan -ся [sya] birleşerek домандоваться [da-man-da-vats-sa] fiilini oluşturmuştur. Kelime tam anlamıyla 'haddini aşarak emirler yağdırmak veya çok konuşmak yüzünden belasını bulmak' durumunu ifade eder.

3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE

Rus sokak kültüründe ve cezaevi argosunda (yani феня [fe-nya] dilinde), gereksiz yere otorite taslayan, başkalarına üstünlük kurmaya çalışan veya durmadan şikayet edip provokasyon yaratan kişiler hoş karşılanmaz. Standart Rusçada 'konuşa konuşa başını belaya sokmak' anlamına gelen договориться [da-ga-va-rit'-sya] fiilinin son derece kaba, saldırgan ve ironik bir alternatifi olarak bu kelime kullanılır. Konuşanın, karşısındakinin sahte otoritesini veya bıkkınlık veren dırdırını aşağılamak amacıyla kullandığı bu sözcük, Sovyetler Birliği'nin geç dönemindeki askeri kışla argosunda (дедовщина [di-daf-şi-na]) da kendine geniş yer bulmuştur. Bir kişinin rütbesine veya konumuna güvenerek etrafındakileri ezmeye çalışması ve en sonunda sert bir kayaya çarpıp cezalandırılması durumunu anlatmak için mükemmel bir sosyokültürel araçtır.

4. KAYNAKÇA

• Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
• Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
• Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).