Домандюривать
(Damandyurivat)- Bir yere güçlükle veya zorlanarak varmak, sürünerek ulaşmak: Aşırı yorgunluk, isteksizlik veya engeller nedeniyle bir hedefe ancak büyük çaba sarf ederek ulaşmak.
1. Örnek Cümle:- Он еле домандюривал до дома после ночной смены. [on ye-le da-man-dyu-ri-val da do-ma pos-le noç-noy smye-nı]
- Gece vardiyasından sonra eve zar zor varıyordu.
2. Örnek Cümle:- Команда еле домандюривала до финиша, ноги совсем не держали. [ka-man-da ye-le da-man-dyu-ri-va-la da fi-ni-şa, no-gi sav-sem nye der-ja-li]
- Takım finişe zar zor ulaştı, bacakları hiç tutmuyordu.
3. Örnek Cümle:- После долгой вечеринки он еле домандюрил до своей кровати. [pos-le dol-goy ve-çe-rin-ki on ye-le da-man-dyu-ril da sva-yey kra-va-ti]
- Uzun partiden sonra yatağına zar zor süründü.
- Güçlükle/zar zor ulaşmak / sürünerek varmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Домандюривать
Latin Transkripsiyonu: Damandyurivat
Okunuşu ve Vurgu: [da-man-dyu-ri-vat']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
«Домандюривать» fiili, Rus argosunda ve kaba dilde yaygın olan «мандюрить» [man-dyu-rit'] fiilinden türemiştir ve bitmemişlik belirten «до-» ön ekiyle birleşerek bir yere güçlükle varmak, zar zor ulaşmak anlamını kazanmıştır. «Мандюрить» fiilinin kökeni, kadın cinsel organını ifade eden ve Rusçada ağır bir küfür kelimesi olan «манда» [man-da] kelimesine dayanmaktadır (Plutser-Sarno, 2005). Ancak, «манда» kelimesinden türeyen fiiller, doğrudan cinsel anlamlarını yitirerek genellikle zorluk, yavaşlık, beceriksizlik veya aşırı çaba ile yapılan bir eylemi betimlemek için kullanılır. Bu tür fiiller, Rus dilinin ekspresif gücünü yansıtan, çoğu zaman küçümseyici veya bıkkın bir ton taşıyan yapılar olarak öne çıkar (Elistratov, 2000; Mokienko & Nikitina, 2000). «Домандюривать» da bu bağlamda, bir yere sürünerek, kendini zar zor atarak varmak gibi, yorgunluk, isteksizlik veya engellerle dolu bir yolculuğu ifade eder.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Bu fiil, Rus argo ve günlük konuşmasında, bir kişinin belirli bir hedefe ulaşırken çektiği fiziksel veya zihinsel zorluğu abartılı ve çoğu zaman alaycı bir şekilde dile getirmek için kullanılır. Genellikle kişinin yorgunluğunu, bitkinliğini veya bir işi yapmaya olan isteksizliğini vurgular. Örneğin, uzun ve yorucu bir yolculuğun ardından eve dönen birinin halini ya da alkol alımının ardından güçlükle yürüyen birini tanımlamak için idealdir. Kelimenin taşıdığı kaba ve halk ağzına özgü ton, onu resmi ortamlardan ziyade samimi arkadaş grupları, aile içi gayri resmi sohbetler veya sokak jargonu içinde konumlandırır. Bu tür ifadeler, Rus dilindeki pragmatik araçların bir parçasıdır ve konuşmacının durum hakkındaki olumsuz duygularını, bıkkınlığını veya küçümsemesini açıkça ifade etmesini sağlar (Levin, 1986; Zemskaya, 1996). Aynı zamanda, eylemin mizahi veya trajikomik bir boyutunu vurgulayarak, konuşma diline canlılık katar. Kelime, yeraltı jargonu феня [fe-nya] içerisinde de benzer anlamlarla kendine yer bulabilir, zira bu dil genellikle zorlu yaşam koşulları ve aşırı çaba gerektiren durumları betimlemek için güçlü ve müstehcen kökenli fiilleri kullanır.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата. Limbus Press.
- Zemskaya, E. A. (1996). Русский язык конца XX столетия (20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili).