Бздюх
(Bzdyukh)- Sürekli yellenen kişi / Korkak, pısırık kimse: Fiziksel olarak yellenme alışkanlığı olan kişi; mecazi olarak ise her şeyden korkan, pısırık, cesaretsiz kimse.
1. Örnek Cümle:- Этот бздюх опять испортил воздух и молчит. [e-tat bzdyuh a-pyat' is-por-til voz-duh i mal-çit]
- Bu osurukçu yine havayı kirletti ve sessiz kalıyor.
2. Örnek Cümle:- Не будь бздюхом, скажи ему всё в лицо. [nye bud' bzdyu-ham, ska-ji i-mu fsyo v li-tso]
- Korkaklık etme, her şeyi yüzüne söyle.
- İşe yaramaz, niteliksiz, beceriksiz kişi: Elinden hiçbir iş gelmeyen, güvenilmez ve sünepe kimse.
1. Örnek Cümle:- Связался с этим бздюхом, теперь всю работу переделывать. [svya-zal-sya s e-tim bzdyu-ham, ti-pyer' fsyu ra-bo-tu pi-ri-dye-lı-vat']
- Bu işe yaramaz herifle iş yaptık, şimdi bütün işi baştan yapmak gerekiyor.
- Sessizce yellenen / osuran kişi
- İşe yaramaz, beş para etmez adam
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Бздюх
Latin Transkripsiyonu: Bzdyukh
Okunuşu ve Vurgu: [bzdyuh] (isim çekimlerinde örn. бздюха [bzdyu-ha], бздюхом [bzdyu-ham])
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Бздюх kelimesi, Proto-Slavca kökenli pьzděti (yellenmek, osurmak) fiilinden türeyen бздеть eylemiyle doğrudan bağlantılıdır. Vasmer'in etimolojik sözlüğüne göre bu kök, Hint-Avrupa dil ailesindeki benzer yansıma seslerden (örneğin Latince pēdere, Grekçe pérdomai, Litvanca bezdė́ti) köken alır. Rusçada sessizce ve yoğun kokulu bir şekilde yellenmeyi ifade eden bu kök, zamanla "-юх" küçültme ve hakaret ekiyle birleşerek бздюх (ve benzer biçimde бздун) ismini üretmiştir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus halk kültüründe ve sokak argosunda fizyolojik eylemler ile karakter özellikleri arasında doğrudan anlamsal bağlar kurulur. "Yellenmek" (бздеть) eylemi, sadece fiziksel bir durumu değil, aynı zamanda korku anındaki bağırsak gevşemesini de sembolize ettiğinden, kelime tarihsel olarak korkaklık, pısırıklık ve cesaretsizlik ile eş anlamlı hale gelmiştir. Sovyet dönemi hapishane (Fenya) ve sokak jargonunda bu ifade daha da genişleyerek, sözünde durmayan, zor durumda kaçan, zayıf karakterli ve "beş para etmez" (никудышный) kişileri tanımlamak için kullanılmaya başlanmıştır. Sannikov'un dil oyunları üzerine çalışmalarında belirttiği gibi, bu tür kaba kelimeler konuşucu tarafından muhatabı tamamen değersizleştirmek ve toplumsal hiyerarşide en alt seviyeye çekmek amacıyla kullanılır. Argoda hem doğrudan fiziksel bir alışkanlığı alaycı bir şekilde dile getirmek hem de bir kişinin karakterinin işe yaramazlığını, korkaklığını vurgulamak için tercih edilen oldukça kaba bir hakarettir.
4. KAYNAKÇA
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского argо (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Sannikov, V. Z. (1999). Русский язык в зеркале языковой игры (Dil Oyunlarının Aynasında Rus Dili).
