Бздыкать
(Bzdykat')- Pis kokmak, kötü koku yaymak veya yellenmek: Fiziksel olarak kötü bir koku yayma durumunu veya gaz çıkarma eylemini tanımlar.
1. Örnek Cümle:- Кто-то здесь бздыкает, откройте окно. [kto-ta zdyest' bzdı-ka-yet, at-kroy-tyi ak-no]
- Birileri burada osuruyor, pencereyi açın.
2. Örnek Cümle:- Ну и бздыкает от твоих старых носков! [nu i bzdı-ka-yet at tva-yih sta-rıh nas-kof]
- Eski çorapların da ne pis kokuyor be!
- Mızmızlanmak, boş konuşmak, korkakça sızlanmak (Mecazi/Argo): Can sıkıcı konuşmalarla etrafındakileri rahatsız etme veya korku belirtisi gösterme durumunu tanımlamak için kullanılır.
1. Örnek Cümle:- Хватит бздыкать, давай делом занимайся. [hva-tit bzdı-kat', da-vay dye-lam za-ni-may-sya]
- Sızlanmayı bırak da işine bak.
2. Örnek Cümle:- Он опять сидит и бздыкает на погоду. [on a-pyat si-dit i bzdı-ka-yet na pa-go-du]
- Yine oturmuş hava durumu hakkında mızmızlanıp duruyor.
- Kokmak, yellenmek, kötü koku yaymak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Бздыкать
Latin Transkripsiyonu: Bzdykat'
Okunuşu ve Vurgu: [bzdı-kat']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Proto-Slavca kökenli *bzděti (sessizce yellenmek, kötü kokmak) fiilinden türemiştir. Bu kök, Hint-Avrupa dil ailesindeki ortak fizyolojik eylemleri tanımlayan yansıma (onomatopeik) seslere dayanmaktadır. Litvanca bezdėti, Letvence bezdēt, Latince pēdere ve Antik Yunanca βδέω (bdeō) kelimeleriyle aynı kökten gelir. Rusçadaki -ыкать son eki, eyleme süreklilik, hafiflik veya tekrarlanma niteliği kazandıran frekventatif (süreklilik bildiren) bir yapı oluşturur. Bu bağlamda kelime, bir kerede olan sert bir eylemi değil, sürekli veya yavaş yavaş yayılan bir kokuyu ya da eylemi ifade eder.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus halk kültüründe ve kırsal lehçelerde fizyolojik işlevlerle ilgili kelimeler, gündelik dilin ayrılmaz bir parçası olmuştur. Бздыкать, standart edebi Rusçada yer almayan, ancak kırsal ağızlardan şehir argosuna ve oradan da sokak jargonuna aktarılan ekspresif (ifade gücü yüksek) bir kelimedir. Birincil anlamı olan kötü koku yaymak veya yellenmek eyleminin yanı sıra, sosyolinguistik açıdan bir metafor olarak da geniş bir kullanım alanı bulmuştur. Argoda birinin sürekli ve can sıkıcı şekilde şikayet etmesi, korkaklık göstermesi veya boş konuşması, yaydığı kötü koku (rahatsız edici durum) ile bağdaştırılarak bu kelimeyle tanımlanır. Sovyet ve Post-Sovyet dönemindeki hapishane jargonunda (Fenya) ve sokak kültüründe, korkaklık gösteren veya güvenilmez kişileri tanımlamak için kullanılan бздун (korkak, sinsi kişi) kelimesi de aynı anlamsal kökten beslenmektedir.
4. KAYNAKÇA
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского argо (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.