бездельник
(bezdel'nik)- Tembel, boş gezen, işe yaramaz kişi; aylak, serseri, beleşçi: Hiçbir iş yapmayan, sorumluluklarından kaçan veya başkalarının sırtından geçinen kişi.
1. Örnek Cümle:- Опять ты лежишь на диване, бездельник! Иди, помоги матери. [ap-yat' tı li-jiş' na di-va-nye, biz-dyel'-nik! i-di, pa-ma-gi ma-ti-ri.]
- Yine mi uzanmışsın koltukta, ulan serseri! Git anana yardım et.
2. Örnek Cümle:- Надоело кормить этого бездельника, пусть сам работу найдёт. [na-da-ye-la kar-mit' e-ta-va biz-dyel'-ni-ka, pust' sam ra-bo-tu nay-dyot.]
- Bıktım bu beleşçiyi beslemekten, gitsin kendi iş bulsun piç.
- İşsiz / Boş gezen / Miskin / Aylak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: бездельник
Latin Transkripsiyonu: bezdel'nik
Okunuşu ve Vurgu: [biz-dyel'-nik]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Slav dillerinde yaygın olan ve yokluk, eksiklik belirten без- [bez] (olumsuzluk ön eki, "-siz, -sız") ön eki ile "iş, faaliyet, uğraş" anlamına gelen дело [dyel-a] kökünden ve kişiyi belirten -ник [-nik] sonekinden türemiştir. Bu yapısal analiz, kelimenin literal olarak "işi olmayan, faaliyeti olmayan kişi" anlamına geldiğini ortaya koymaktadır. Vasmer'in Etimolojik Sözlüğü de bu kökeni teyit etmektedir. Kelime, kökenbilimsel olarak doğrudan bir işsizliği veya tembelliği ifade eder.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
"Бездельник" kelimesi, Rus toplumunda sadece bir tembel veya aylak kişiyi değil, aynı zamanda toplumsal görevlerinden kaçan, faydasız ve hatta kimi zaman parazit olarak algılanan bir figürü tanımlamak için kullanılır. Bu algı, özellikle Sovyetler Birliği döneminde "тунеядец" [tu-ni-ya-yedyets] (sosyal parazit) kavramıyla pekişmiş ve işsizlik sadece ahlaki bir kusur değil, aynı zamanda yasal bir suç olarak da görülmüştür. Dolayısıyla, birini "бездельник" olarak adlandırmak, o kişiye yönelik sadece bir tembellik suçlamasından öte, toplumsal bir dışlama ve değersizlik atfetmeyi de içerebilir. Kelime, "Слова с приставкой" kategorisine girmektedir; zira "без-" ön eki, kelimenin anlamını radikal bir şekilde değiştirerek, "iş" (дело) kavramının olumsuzunu, yani "işsizliği" veya "iş yapmamayı" temsil eden bir kişiliği tanımlar. Günümüzde ise daha çok gündelik argo ve eleştirel dilde, sorumluluklarından kaçan, boş gezen veya başkalarının sırtından geçinen kişileri nitelendirmek için kullanılır. Genellikle küçümseyici, eleştirel ve hatta alaycı bir ton taşır.
