Без мыла в жопу влезет
(Bez myla v jopu vlezet)- Çok sinsi dalkavuk, aşırı yalaka, her deliğe girmeyi başaran çıkarcı tip: Çıkarları doğrultusunda en nüfuzlu insanların bile etrafında pervane olup dalkavuklukla işini yürüten yüzsüz kişileri tanımlamak amacıyla kullanılır.
1. Örnek Cümle:- Ты посмотри на этого карьериста, он без мыла в жопу влезет ради повышения. [tı pas-mat-ri na e-ta-va kar-ye-ris-ta, on bez mı-la f jo-pu vlye-zet ra-di pa-vı-şe-ni-ya]
- Şu kariyeriste bak, terfi almak için sabunsuz göte girer.
2. Örnek Cümle:- Наш новый начальник отдела кадров такой скользкий тип, без мыла в жопу влезет к директором. [naş no-vıy na-çal-nik ad-dye-la kad-raf ta-koy skol'z-kiy tip, bez mı-la f jo-pu vlye-zet g di-rek-ta-ru]
- Yeni insan kaynakları müdürümüz öyle kaypak bir tip ki, direktörün götüne sabunsuz girer.
- Sabunsuz göte girer
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Без мыла в жопу влезет
Latin Transkripsiyonu: Bez myla v jopu vlezet
Okunuşu ve Vurgu: [bez mı-la f jo-pu vlye-zet]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
İfade, Rusçadaki edat ve kelimelerin son derece somut ve kaba bir birleşiminden türemiştir: без [bez] (-siz/-sız eki), мыло [mı-la] (sabun), в [v/f] (-e/-a yönelme edatı), жопа [jo-pa] (göt) ve влезть [vlyest'] (girmek, sızmak, tırmanmak) fiilinin üçüncü tekil şahıs çekimi olan влезет [vlye-zet] (girer, sızar). Sabun, fiziksel olarak dar ve kaygan olmayan yüzeylere nüfuz etmeyi kolaylaştıran geleneksel bir yağlayıcıdır. Bir kişinin bu eylemi sabun bile kullanmadan, yani hiçbir kayganlaştırıcıya ihtiyaç duymadan gerçekleştirebilmesi (без мыла), onun akılalmaz derecede becerikli, pürüzsüz, ısrarcı ve sinsi olduğunu simgeler. Kaba bir halk metaforu olarak doğan bu deyim, zamanla dalkavukluğun ve yüzsüzlüğün en uç sınırını tarif eden klasik bir argo kalıba dönüşmüştür.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sosyokültürel yapısında, Çarlık dönemindeki katı bürokrasi ve ardından gelen Sovyet dikey güç mekanizması, bireylerin hayatta kalmak veya kariyer basamaklarını tırmanmak için üstlerine yaranmalarını (угодничество) adeta kurumsallaştırmıştır. Bu toplumsal gerçeklik, halk dilinde ve sokak argosunda son derece sert ve dışkısal (skatolojik) metaforlarla eleştirilmiştir. "Без мыла в жопу влезть" deyimi, kendi onurunu hiçe sayarak güç sahibinin en mahrem ve aşağılayıcı alanına (götüne) dalkavukluk yoluyla girmeyi başaran asalak tipleri hedef alır. Rus hapishane kültüründe (Fenya) ve yeraltı dünyasında dalkavukluk, ikiyüzlülük ve ispiyonculuk en büyük aşağılanma sebeplerinden biridir; bu nedenle ifade, aslen ağır bir aşağılama ve teşhir etme amacı taşır. Ancak günümüz modern Rusçasında, sadece suç dünyasında değil, iş hayatında, politikada ve gündelik sokak dilinde de hak ettiği konuma liyakatle değil, sadece yaltaklanarak gelen kaypak insanları tanımlamak için sıklıkla telaffuz edilir.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского argо (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Zemskaya, E. A. (1996). Русский язык конца XX столетия (20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili).