Бардач
(Bardach)- Genelev patronu / Kadın satıcısı (Pezevenk): Fuhuş yaptırılan illegal veya yarı legal bir mekanı işleten, buradaki kadınlar üzerinden gelir sağlayan erkek yönetici.
1. Örnek Cümle:- К вечеру в притоне появился сам бардач и начал собирать выручку. [k vye-çe-ru f pri-to-nye pa-yiv-sya sam bar-daç i na-çal sa-bi-rat' vı-ruç-ku]
- Akşama doğru batakhanede bizzat kerhane patronu belirdi ve hasılatı toplamaya başladı.
2. Örnek Cümle:- Этот бардач держал в страхе всех девок в округе. [e-tat bar-daç dir-jal f stra-hi fseh de-vak v a-kru-gi]
- Bu pezevenk bölgedeki tüm kızları korku altında tutuyordu.
- Kaos ve düzensizlik yöneticisi (Mecazi / Alaycı): İşlerin son derece düzensiz, karışık ve denetimsiz olduğu bir işletmeyi veya ortamı yöneten sorumsuz kişi.
1. Örnek Cümle:- Наш начальник — настоящий бардач, у него в бумагах чёрт ногу сломит. [naş na-çal-nik — na-sta-ya-şiy bar-daç, u ni-vo v bu-ma-gah çort no-gu slo-mit]
- Bizim müdür tam bir keşmekeş yöneticisi, onun evraklarının arasında şeytan bile bacağını kırar.
- Genelev sahibi / Kerhane işletmecisi
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Бардач
Latin Transkripsiyonu: Bardach
Okunuşu ve Vurgu: [bar-daç]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusçada kaos, düzensizlik ve tarihsel argo bağlamında "genelev / batakhane" anlamına gelen бардак [bardak] sözcüğünden türetilmiştir. Türkçe kökenli olan bardak (su kabı, çanak) kelimesi, Rusçaya geçtikten sonra semantik bir kayma yaşayarak "her şeyin birbirine karıştığı kap, kaos ortamı" ve nihayetinde "yeraltı dünyasındaki düzensiz fuhuş mekanları" anlamını kazanmıştır. Kelimenin sonundaki -ач [-aç] eki, Rusçada bir işi profesyonel olarak yapan veya belirli bir nesneyle/ortamla doğrudan ilişkili olan kişileri tanımlayan üretken bir ajan yapım ekidir (örneğin трубач - borazancı, скрипач - kemancı). Bu doğrultuda бардач, kelime anlamı itibariyle "genelev işleten, buranın yönetiminden ve düzeninden sorumlu olan kişi" anlamına gelir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Çarlık Rusyası'nın son dönemleri ile erken Sovyet dönemindeki cezaevi ve sokak argosunda (Fenya) önemli bir yer tutan bu kelime, yeraltı dünyasındaki illegal fuhuş ağlarını yöneten figürleri tanımlar. Klasik Rus edebiyatında ve kriminolojik çalışmalarda, devlet kontrolü dışındaki batakhanelerin sahibi olan ve buralardan gelir elde eden erkek işletmeciler için kullanılmıştır. Tarihsel süreçte bu tip kişiler, hem kolluk kuvvetleriyle rüşvet ilişkilerini yöneten hem de suç dünyasındaki diğer unsurlarla (hırsızlar, kaçakçılar) iş birliği yapan aracı figürlerdi. Sovyetler Birliği döneminde fuhuş resmi olarak yasaklanmış ve ideolojik olarak reddedilmiş olsa da, yeraltında varlığını sürdüren bu tür evlerin yöneticileri argo dilde бардач olarak adlandırılmaya devam etmiştir. Günümüz modern Rus argosunda kelime, bu tarihsel fuhuş bağlamının yanı sıra mecazi olarak "büyük bir düzensizliği, kaosu, karmaşık ve illegal işleri yöneten organizatör" anlamında da ironik bir şekilde kullanılmaktadır.
4. KAYNAKÇA
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.