Отпиздякаться
(Atpizdyakatsa)- Zor bir durumdan sıyrılmak, kendini kurtarmak: Kaba kuvvet, kurnazlık veya büyük bir mücadele ile istenmeyen, tehlikeli ya da boktan bir durumdan kendini çekip çıkarmak.
1. Örnek Cümle:- Мне удалось отпиздякаться от этого дела. [mnye u-da-los' at-piz-dya-kat-sa ot e-ta-va dye-la]
- O boktan işten sıyrılmayı başardım.
2. Örnek Cümle:- Ему как-то удалось отпиздякаться от армии. [ye-mu kak-ta u-da-los' at-piz-dya-kat-sa ot ar-mii]
- Her nasılsa askerlikten yırttı.
- Dayak yemekten veya cezadan kurtulmak: Kendisine verilmesi muhtemel bir dayaktan, fiziksel zarardan veya yasal bir cezadan kaçınmak, sıyrılmak.
1. Örnek Cümle:- Он пытался отпиздякаться от наказания. [on pı-tal-sya at-piz-dya-kat-sa ot na-ka-za-ni-ya]
- Cezadan sıyrılmaya çalıştı.
2. Örnek Cümle:- Я так и не смог отпиздякаться от этой драки. [ya tak i nye smog at-piz-dya-kat-sa ot e-toy dra-ki]
- O kavgadan bir türlü sıyrılamadım.
- Amcıktan kendini sıyırmak / Boktan sıyrılmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Отпиздякаться
Latin Transkripsiyonu: Atpizdyakatsa
Okunuşu ve Vurgu: [at-piz-dya-kat-sa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusça küfür argosunun dört ana kökünden biri olan пизда [piz-da] (kadın cinsel organı, amcık) kelimesinden türemiştir. Bu kök, aynı zamanda 'rezillik', 'felaket', 'boktan durum' ve 'dayak atmak' gibi anlamlara da gelir. Kelimenin yapısına bakıldığında:
- Ön ek от- [ot-]: Bir yerden uzaklaşma, ayrılma, bitirme veya bir durumdan kurtulma anlamını katar.
- Kök пизд- [pizd-]: Direkt olarak пизда [piz-da] kelimesinden gelir ve küfürlü, aşağılayıcı veya yoğun bir eylemi ifade eder. Bu bağlamda, 'boktan bir durum', 'dayak' veya 'cinsel olarak tecavüz edilmiş gibi hissetme' gibi anlamlara gönderme yapar.
- Ek -як- [yak-]: Pek çok Rusça fiilde rastlanan, fiile yoğunluk, süreklilik veya küçümseyici bir ton katan bir sonektir.
- Fiil eki -ать [at']: Fiil mastar ekidir.
- Dönüşlü/Edilgen ek -ся [sya]: Eylemin özne üzerinde gerçekleştiğini veya öznenin kendisi için bir şey yaptığını gösterir; bu durumda 'kendini kurtarmak', 'sıyrılmak' anlamını pekiştirir.
Tüm bu unsurların birleşimiyle, 'kendini boktan bir durumdan zorla, ustalıkla veya kaba kuvvetle kurtarmak' anlamı ortaya çıkar.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
«Отпиздякаться» kelimesi, Elistratov'un Rus argosu sözlüklerinde ve Plutser-Sarno'nun Büyük Rus Küfür Sözlüğü'nde detaylıca incelenen, sert ve küfürlü bir ifade olup, genellikle zorlu veya tehlikeli bir durumdan, bir cezadan veya istenmeyen bir eylemden kurtulmayı, sıyrılmayı anlatır. Kökenindeki пизда [piz-da] kelimesinin hem anatomiye hem de 'felaket' veya 'dayak' gibi durumlara atıfta bulunması, bu fiile güçlü bir 'zorlayıcı' veya 'mücadeleci' bir ton katmaktadır. Konuşma dilinde, özellikle kaba argo kullanımında, bir kişinin kendini bir sıkıntıdan, dayak yemekten veya bir sorumluluktan kurnazca veya büyük bir çaba sarf ederek kurtardığı durumları betimlemek için kullanılır. Kelimenin taşıdığı bu olumsuz ve müstehcen köken, onun kullanıldığı durumlara ironik bir sertlik ve alaycılık katar. Genellikle bir hilenin, kurnazlığın veya yoğun bir mücadelenin sonucunda elde edilen bir 'kurtuluş'u ifade eder.