1. KELİME VE FONETİK

Kiril Yazılışı: Абортмахер
Latin Transkripsiyonu: Abortmakher
Okunuşu ve Vurgu: [a-bart-ma-her]

2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)

Rusçada “аборт” (abort – kürtaj) kelimesi ile Almanca kökenli “Macher” (yapıcı, edici) kelimesinin birleşimiyle oluşmuş bir terimdir. “Macher” eki, Rusçaya genellikle meslek belirten kelimelerde “парикмахер” (kuaför/berber) veya “портмахер” (terzi) örneklerinde olduğu gibi yerleşmiştir. “Абортмахер” terimi bu yapıyı takip ederek, kürtaj işlemini gerçekleştiren kişiyi ifade eder; ancak bu kullanım, özellikle yasa dışı ve gizli yapılan işlemleri vurgular. Bu kelime, eylemin yasal veya etik boyutundan ziyade, bu işi yapan kişiye atfedilen olumsuz çağrışımı güçlendirir. Elistratov (2000) ve Plutser-Sarno (2005) gibi kaynaklar, bu tür karma kelimelerin argo ve müstehcen dildeki yerini ve yapısını incelemişlerdir.

3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE

Bu terim, özellikle yasa dışı kürtajları ve bu işlemleri gerçekleştiren kişileri tanımlamak için Rus argo ve yeraltı jargonunda (fenya) yerini bulmuştur. Kelimenin ortaya çıkışı ve yaygınlaşması, Sovyetler Birliği dönemindeki katı kürtaj yasaklarıyla doğrudan ilişkilidir. Özellikle 1936’da Stalin rejiminin kürtajı tamamen yasaklaması, yasa dışı kürtaj piyasasının hızla büyümesine yol açmış, bu da “абортмахер” gibi terimlerin kullanımını artırmıştır (Fitzpatrick, 1999). Bu tür yasaklar, kadınları çaresiz bırakarak yeraltı dünyasına itmiş ve çoğu zaman sağlıksız koşullarda, tıbbi eğitimden yoksun kişilerce yapılan tehlikeli işlemlere maruz kalmalarına neden olmuştur. “Абортмахер” kelimesi, tam da bu tür riskli ve gizli eylemleri gerçekleştiren, genellikle toplum tarafından dışlanan veya kınanan kişiyi ifade eder.

Sosyolojik olarak bu terim, devletin kadın bedeni üzerindeki kontrolüne ve bunun yarattığı kara piyasaya bir göndermedir. Kriminal bağlamda ise, Chalidze (1977) tarafından incelendiği üzere, Sovyet suç dünyasının ve yeraltı mesleklerinin bir parçası olarak görülür. Kelime, sıradan bir tıbbi terim olmaktan ziyade, yasa dışılığın, tehlikenin ve toplumsal ahlak dışılığın damgasını taşır. Mokienko ve Nikitina (2000) ile Elistratov (2000) gibi kaynaklar, bu tür mesleki jargonun Rus argosu içindeki yerini ve anlamsal derinliğini ortaya koymaktadır. Kelime, genellikle olumsuz, aşağılayıcı ve riskli bir çağrışım taşır.

4. KAYNAKÇA

• Chalidze, V. (1977). Criminal Russia: Essays on Crime in the Soviet Union. Random House.
• Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
• Fitzpatrick, S. (1999). Everyday Stalinism: Ordinary Life in Extraordinary Times. Oxford University Press.
• Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
• Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.