Обмандошиваться
(Abmandaşivatsya)- Kendi hilekarlığına veya kurnazlığına kurban gitmek, kendi tuzağına düşmek: Başkalarını aldatmaya çalışırken, kendi yöntemleri yüzünden zor duruma düşmek veya işleri berbat etmek.
1. Örnek Cümle:- Он слишком умничал и в итоге обмандошился со своими схемами. [on s-liş-kam um-ni-çal i v i-to-ge ab-man-da-şil-sya sa sva-i-mi sxye-ma-mi]
- Çok akıllı davranmaya kalktı ve sonunda kendi planlarına kurban gitti.
2. Örnek Cümle:- Если будешь так всех обманывать, рано или поздно обмандошишься сам. [yes-li bu-diş tak vsyex ab-ma-nı-vat, ra-na i-li poz-na ab-man-da-şi-şya sam]
- Herkesi böyle kandırırsan, er ya da geç kendi hilelerine dolanır kalırsın.
- Hilekarlığa karışmak / hilekarlıkta dolanmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Обмандошиваться
Latin Transkripsiyonu: Abmandaşivatsya
Okunuşu ve Vurgu: [ab-man-da-şi-vat-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
«Обмандошиваться» kelimesi, argo kökenli bir fiil olup, Rusçada “kurnazlığa karışmak, hile yapmak veya kendi yalanına dolanmak” anlamlarını taşır. Kelimenin kökeni, argo ve kaba dilde kadın cinsel organı anlamına gelen ve hakaret veya küçümseme amaçlı kullanılan «манда» [man-da] köküne dayanmaktadır (Plutser-Sarno, 2005; Elistratov, 2000). Bu kök üzerinden türetilen fiiller genellikle aldatma, kandırma, işleri karıştırma veya birinin zekasıyla alay etme gibi eylemleri ifade eder.
Ön ek «об-» [ab] (veya «обо-» [a-bo]) eylemin tamamlanmasını, yoğunluğunu veya bir şeyi "etrafını sarma" anlamını güçlendirir. Bu bağlamda, hilekarlığın kişiyi tamamen sarması veya kişinin kendini bu eylemin içine iyice dahil etmesi anlamını pekiştirir. Fiilin sonundaki «-ся» [sya] eki ise dönüşlülük (reflexivity) bildirir; yani eylemin özne üzerinde gerçekleştiğini veya öznenin eylemden etkilendiğini gösterir. Dolayısıyla, kişi kendi hilelerinin veya kurnazlıklarının bir sonucu olarak kendini zor bir duruma düşürür.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Bu fiil, Rus argosunda ve kaba dilde yaygın olarak kullanılan, genellikle alaycı veya eleştirel bir ton taşıyan bir ifadedir. Sözcük, kişinin başkalarını aldatmaya veya kandırmaya çalışırken, kendi kurnazlığının kurbanı olması, kendi tuzağına düşmesi veya beceriksizce işleri karıştırması durumunu anlatır. Bu durum, özellikle yeraltı dünyası veya suç jargonu (феня [fe-nya]) içinde, hırsızlar ve dolandırıcılar arasında sıkça karşılaşılan bir ironiyi ifade eder; zira bu çevrelerde kurnazlık değerli görülse de, kişinin kendi zekasına yenik düşmesi büyük bir utanç ve beceriksizlik göstergesidir (Mokienko & Nikitina, 2000; Galeotti, 2018).
«Обмандошиваться» terimi, bireyin başkalarını manipüle etme çabasının ters tepmesi ve kişinin kendini gülünç, çaresiz veya zor durumda bulmasıyla ilgili toplumsal gözlemleri yansıtır. Bu tür ifadeler, sosyal normlara aykırı davranan veya ahlaki değerleri hiçe sayan kişilere yönelik sert bir eleştiri veya alay unsuru içerir. Bu fiilin kullanımı, Rus dilindeki küfür köklerinin sadece hakaret amaçlı değil, aynı zamanda karmaşık sosyopsikolojik durumları ve ironik kader anlarını ifade etmek için de nasıl kullanılabildiğini gösterir (Levin, 1986).
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Galeotti, M. (2018). The Vory: Russia's Super Mafia. Yale University Press.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).